Wareegta ayaa lagu magacaabay in uu Madax u noqon doono Ciidamada Sirdoonka Puntland  Gaashaanle Sare Cali Maxamed Yuusuf oo loo yaqaano “Binge”.

Waxaa sidoo kale lagu xusay Wareegtadaa in ay ku timid  baahi loo qabay in is badal lagu sameeyoo  Hey’adda Amniga iyo  Sirdoonka Dowladda , waxaana dhanka kale Wareegtada lagu sheegay in is badalkan uu ku yimid (Xeer Madaxweyne Lambarkiisuna yahay 113 oo soo baxay 17-12-2009).

Wareegtada ayaa lagu xusay in ay dhaqan gali doonto Marka uu arko Madaxweynaha waxaana qoraalka ku cad in uu sixiixay sidaana ku dhaqan gal yahay.

Wareegtada laguma xusin qofkii xilka Hey’adda horey u hayay magaciisa , waxayna Wareegtadana ku soo beegmaysaa xili uu C/raxmaan Faroole isku shaandheyn iyo dar dar galin ku wado Maamulkiisa.

Wasiirka ayaa Shirkiisa Jaraa’id ku sheegay in Wabixintaas uu cabaaraynayo isla markaasina uu Qaramada Midoobay ugu baaqayo in gudi ama Wafdi baadhitaan arintaa ku sameeya ay Puntland u soo dirsato si loo ogaado xaqiiqda warbixintaas.

Sidoo kale waxa uu tilmaamay Qaramada Midoobay looga baahnaa in ay Wabixinta meelo badan ka eegto ka hor inta aysan soo sarin .

Sidoo kale waxa uu sheegay C/xakiim axmed Guuleed in Maamulku uu dagaal kula jiro Budhcad badeeda ayna soo qabteen diro badan qaar ka mid ahna ay xakumeen .

Waxa uu intaa ku daray in Ciidamada la dagaalanka Budhcad badeeda ay xidhiidh wanaagsan la leeyihiin taasina ay u suura galisay in ciidamadaasi ay Puntland u soo gacan galiyaan tiro ka tirsan Budhcad badeeda kadibna ay iyagu xakumeen.

Muxaadarada ka hor, waxaa kalmad kooban oo ku saabsan Sh.Shakuul halkaas ka soo jeediyey guddoomiyaha Jaaliyadda Soomaalida ee Malaysia Dr. Maxamed Cabaas, isagoo xusay in Sh.Shakul ka mid ahaa ardaydii ka qalan jabisay machadkii caanka ahaa ee SIDAM ee Muqdisho ku yaalay kana qaatay “Advanced Diploma” oo ah luqada Faransiiska, ka dibna arday ka noqday Lafoole balse isaga oo aan dhamaysan waxbarasho kale ugu baxay dalka Talyaaniga 1988 isagoo ka qalin jabiyey machadka caanka ee ku yaala Rome ee lagu magacaabo “Louis Massignon la Scuola di Lingua”, ka dibna Bachelor Degree ka qaatay jaamacada Tennessee State University ee U.S.A, iyo Master of Science in Public Administration oo uu ka qaatay jaamacadda Cumberland University, oo iyadauna ku taala isla gobolka Tennessee ee Maraykanka. Sh.Shakul waxa uu ahaa imaamka iyo khadiibka Al-Faruq Islamic Centre oo ku yaala USA laga soo bilaabo 1996 ilaa 2005.

Intaas ka dib, ayaa Sh.Shakul bilaabay muxaadaro aad u qiimo badan oo dadweynihii ka soo qeyb galay soo jiidatay. Muxaadarada ayaa cinwaankeedu ahaa: “Xisaabi Naftaada inta aan Lagu Xisaabin”, sheekhuna waxa uu si qoto dheer uga hadlay in aduunkan lagi tagi doono, loona baahan yahay in qof waliba u diyaar garoobo safarka dheer ee sugaya. Sheekhu waxaa kale oo uu sharaxaad dheer ka bixiyey xadiis Nabiga laga soo wariyey (Nabad Galyo iyo Naxariisi Korkiisa ha Ahaatee) oo macnihiisu ahaa: “ILLAAHAY ka cabso meel kasta oo aad ku sugan tahay, markay xumaani kaa dhacdana ku xigsii wanaag, wanaaga ayaa xumaanta tir-tiri, dadkana kula dhaqan dabeecad wanaagsan”. Waxaa kale oo Sh.Shakul ka hadlay safar dheer oo laba bilood qaatay oo uu ku soo maray Yurub iyo Waqooyiga Ameerika, isaga oo ka warbixiyey xaaladaha Soomaalida ku dhaqan wadamaas, carabkana ku dhuftay in haweenka Soomaaliyeed lafdhabar u yihiin Soomaalida qurba joojta ah, daryeelka qoyskana ay iyagu qeybta ugu muhiimsan ka ciyaaraan.

Sh.Shakul waxa uu ugu danbeyntii si toos ah hadalka ugu jeediyey ardayda Soomaaliyeed ee wax ka barata Malaysia,isaga oo xasuusiyey in waqtigan hadda la joogo ay haystaan fursad aad qaali u ah oo haddii ay ka faa’iidaysan waayaan, aan mar danbe soo mari doonin. Sheekhu waxaa uu ardayda xasuusiyey in ay iska ilaaliyaan in ay dibadaha u dhoofaan iyaga oo aan waxbarashadoodii wali dhamaystiran, isla markaasna waxa uu uga digay waxa Soomaalidu ku magacawdo “isxambaar”, “buufis” ama “jeexitaan”, arinkan oo ah in qofku si aan sharciga waafaqsanayn isugu dayo in uu ku galo dalalka reer galbeedka ah. Waxaa kale oo sheekh Shakul u sheegay ardayda in qaarada Afrika rajo weyn leedahay oo hadda shirkada uu madaxda ka yahay ay ka shaqeeyaan laba wiil oo wax ku bartay Malaysia: kan koowaad waa Roonow oo ka qalin jabiyey jaamacada International Islamic University Malaysia sanadkii 1999 haddana ah lawyer-ka shirkada, iyo wiil lagu magacaabo Yuusuf oo ah Engineerka shirkada.

Sh.Shakuul waxa uu hadda yahay imaamka iyo khadiibka masaajidka Al-Andalus ee Nairobi ku yaala, waana Maareeyaha Guud ama (Managing Director) ee shirkada dhismaha ee Al-Bushra Properties ee fadhigeedu yahay caasimada Nairobi.

Dagaalada Xoogooda waxay ka dhaceen Degmooyinka Howlwadaag iyo Wardhiigley gaar ahaan Hareeraha Madaxtooyada iyo Fariisimada ay isku horfadhiyaan dhinacyada is-haya.

Afhayeenka Xarakada Shabaabul Mujaahidiin oo Warbaahinta lahadlay ayaa sheegay in Cutubyo ka tirsan Ciidamadoodu Saaka Weerar ku qaadeen Xarunta Madaxtooyada Villa Somalia wuxuuna intaa kudaray inay guulo ka gaareen isla markaana burburiyeen Difaacyada hore ee Xaruntaas.

Majiro war ka soo baxay dhanka DKMG iyo Ciidamada AMISOM ee Dagaalada qeybta ka ahaa.

Ciidamada AMISOM ayaa intii uu dagaalku socday iyo kadiba Duqeymo aan loomeeldayin la dhacay Degmooyinka Wardhiigley, Howwadaag, Hodan, Xamarjadiid iyo Qeybo kale oo Magaalada kamida, waxaana ka dhashay Qasaarooyin Xoogan oo soogaaray Rayidka.

Cali Muuse oo kamida howlwadeenada Gaadiidka Gurmadka Degdega ah ayaa sheegay inay qaadeen dhaawacyo gaaraya 21 Qof oo ay ka qaadeen Degmooyinka la duqeeyey.

Xaalada guud ayaa haatan Dagan waxaana istaagay Dagaalada iyo Duqeymihii wehliyey, waxaana mararka qaar la maqlayaa rasaas goos goosa oo ay isweydaarsanayaan dhinacyadu.

C/risaaq Max’ed Nuur (Ing Nuune) oo ah Gudoomiyaha Gobolka Banaadir u qaabilsan DKMG oo shalay galinkii dambe saxaafada Shir jaraa’id u qabtay ayaa sheegay inay qorsheynayaan sidii ay gacan weyn uga geysan lahaayeen in shacabka laga raro guryahooda si kumeelgaarana loo qaxiyo si looga badbaadiyo Madaafiic ay ku garaaci doonaan Goobaha wax looga soo rido sida uu hadalka u dhigay.

Waxa uu sheegay inay cagta marin doonaan Xoogaga Islaamiyiinta kana sifeyn doonaan Magaalada Muqdisho iyo Dhamaan dalka iyagoo ku howlgalaya Qorshihii Dagaal ee Maalmahan lahadal hayey.

Eng. Nuune oo arimahaa ka hadlaya ayaa yiri:“Waxaan uga digeynaa meelwalba iyo meeshii la duqeynaa in degdeg loo baneeyo ugu yaraan 2KM laga dhaqaaqo howlgalku howlgal daandaansiya ayuu ahaa waxaa soo daba haayo kii caadiga ahaa ee u qorsheysnaa in Magaalada kuligeed laga sifeeyo kadib dalkoo dhan laga sifeeyo Nimankaa nabadiidka ah waxaan uga digeynaa shacbiga yeysan ku dhiman meel aan munaasib aheyn markii ay dareemaan in aagooda la soo haayo si dag daga howga baxsadaan waa digniin naseexo ah”.

“dowlada dhexe iyo tan hoosaba waxay tas-hiilaad ka bixinayaan habkii ay dadku u qaxi lahaayeen Mudada laga maqnaanayo mudo badan maahan sidii hore camal maahan mudo gaaban baa laga maqnaanayaa haduu Alle yiraa” ayuu hadalkiisa sii raaciyey Eng. Nuune.

Waxa uu intaa ku daray inay madaafiic la beegsan doonaan jiho kasta oo wax looga soo tuuro wuxuuna yiri:“Meel walba oo ay wax ka soo dhacaan cabirkedaa la heystaa dadka degen waa inay ka qaxaan meeshaas daqiiqado kadib waxaa ku soo dhici doono wax jawaab ah waa arimo sir u ah dowlada”.

Ciidamada AMISOM ayaa Xiligan ka wada Magaalada Muqdisho Duqeymo Xoogan oo ay ku Xasuuqmeen Rayid badan waxayna arintani sii murjineysaa dhibaatadii heysatay Shacabka ku nool Gobolka Banaadir.

Max’ed Max’uud Guuleed gacmadheere ayaa Xiligii uu Wasiirka Arimaha Gudaha ka ahaa Dowladii C/laahi yuusuf sidan oo kale ku baaqay in laga qaxo 10 KM oo square ah taas oo googol xaar unoqotay Xasuuqii ba’naa ee ay Ciidamadii Itoobiya ka geysteen Magaalada Muqdisho.

Dagaalada ayaa ka soconaya Degmooyinka C/Casiis, Shibis, Wardhiigley iyo Howlwadaag waxaana sidoo kale Magaalada Hareeyey Madaafiic sidii roobkii ay Ciidamada AMISOM ula dhacayaan Dhamaan Degmooyinka Gacanta DKMG ka maqan gaar ahaan Yaaqshiid, Kaaraan, Hodan, Howlwadaag, Xamar Jadiid iyo Wardhiigley.

Madaafiicda badan keeda ayaa ku hoobaneysa Goobaha Rayidku ku badan yahay sida Suuqa Weyn ee Bakaaraha iyo hareerihiisa oo ay Madaafiic Safmara la dhaceen Ciidamada AMISOM.

Daryanka Madaafiicda iyo Dhawaqa Gaadiidka Gurmadka Deg Dega ah ayaa laga maqlayaa Dhamaan Magaalada waxaana sidoo kale la arkayaa Dhaawacyo garaab ah oo ay qaadayaan Ambulance-yadu.

Majiraan wax dhaqdhaqaaqa oo ka jira guud ahaan Goobaha ay Madaafiicdu ku socoto iyo agaagaga dagaalada ee saaka leysku farasaaray.

Waxaa jira qasaarooyin Xoogan oo Duqeymaha iyo Dagaalada ka soo gaaray Dadka Rayidka ah laakiin wali lama sheegi karo tira koob rasmiya.

Dagaaladan iyo Duqeymaha isbarbar socda ayaa galay Maalintoodii sedexaad waxayna qasaarooyin lixaad leh u geysteen Shacabka, Manajirto cid wali ka hadashay Dagaalada Saaka .

Wixiii ku soo kardha dib ayaan idin kala soo socodsiin doonaan insha Allaah.

Dagaalka ayaa Subaxnimadii Saaka dib uga bilowday Degmooyinka C/casiis iyo Shibis oo uu shalay oo dhan ka socday wuxuuna sidoo kale ku fiday Degmooyinka Hodan iyo Howlwadaag, waxaana barbar socday Madaafiic ay ku hoobteen shacab badan oo Rayid ah kuwaas oo ay Duqeymaha AMISOM ku saameeyey Deegaanadooda.

Tiro kamida Taangiyada AMIOSM ayaa ka qeybqaadanayey Dagaalka Saaka ka dhacay Degmooyinka Shibis iyo C/Casiis waxayna Ciidamada Shisheeye u qeybiyeen inta badan Degmooyinka Muqdisho Madaafiic Culculus oo waxyeelo xoogan u geysatay dadka Rayidka ah.

Cali Muuse oo kamida howlwadeenada Gaadiidka Gurmadka Degdega ayaa sheegay inay qaadeen dhaawacyada in kabadan 83 Qof oo Rayida isla markaana ay arkeen dhimashada in kabadan 30 Qof oo Shacaba.

Mafac ku dhacay Xaafada Jamhuuriya ee Magaalada Muqdisho ayaa waxa ku dhintay 4 qof oo isku qoys ahaa waaxaana sidoo kale duqeymuhu si xoogan ugu dheceen Yaaqshiid, Kaaraan, C/casiis, Shibis, iyo Xafadaha ay ka kooban yihiin Degmooyinka Hodan iyo Howlwadaag sida Suuqa weyn ee Bakaaraha oo ay dad badan ku waxyeeloobeen Madaafiic ay la dhaceen Ciidamada AMISOM taas oo sababtay in suuqa uu xirmo.

Xarakada Shabaabul Mujaahidiin iyo DKMG ah ayaa Guulo ka kala sheegtay Dagaalada dhacay Maanta laakin waxaan dagaalka ka hadlin Ciidamada AMISOM oo ay Dabaabaadkoodu Dagaalka qeyb ka ahaayeen.

Afhayeenka Xarakada Shabaabul Mujaahidiin Sheekh Cali Maxamud Raage( Sh Cali Dheere) oo saxaafada Shir jaraa’id u qabtay ayaa sheegay inay Dagaalka Maanta soo qaadeen Ciidamada AMISOM oo watay Tobanaan dabaabado ah wuxuuna carabaabay inay jilibka u dhigeen iskana difaaceen weerarkaas.

Sidoo kale Sheekh Cali Dheere ayaa sheegay in Guutada Qaraxyada Al-shabaab oo adeegsanaya Khidado Cusub ay Gubeen Taangi kamida Dabaabaadka AMISOM ee Dagaalka ka qeybqaadanayey.

Dhanka kale Wasiiru Dowlaha Gaashaandhiga DKMG Yuusuf Indhacade oo isna shir jaraa’id qabtay ayaa beeniyey Sheegashada Al-Shabaab wuxuuna tilmaamay inay dagaalka dhankooda guul kagaareen.

Dagaalada iyo Duqeymaha galay Maalintii labaad ee ka socda Magaalada Muqdisho ayaa Qasaaraha ugu badan gaarsiiyey Dadka Rayidka ah ee ku dhaqan Magaalada, waxeyna dhibaatada ugu xoogani kadhalatay Madaafiicda Safmarka ah ee ay Ciidamada AMISOM mar walba la dhacaan Xaafadaha Shacabku ku badan yahay.

Dadkii Rayidka ahaa ee ka badbaaday Duqeymihii Xooganaan ee shalay Hareeyey Degmooyinka Yaaqshiid, Hiliwaa, Shibis, C/casii iyo Kaaraan ayaa Saaka bilaabay inay guryahooda ka cararaan.

Waxa la arkayey Dadka qaarkiis oo Caruurtooda lalugeynaya isla markaan dusha ku sita Agabkoodii waxaana sidoo kale lagu qaxayaa Dameero, gaarigacameedyo iyo Meelaha qaar Baabuur.

Duqeymtii Shalay ayaa waxaa ku dhintay dad kabadan 30 qof 80 meeyo kalana wey ku dhaawacmeen, waxayna dhibaatada ugu weyn ka dhacday Xaafada Juungal oo ay meel qura ku dhinteen 10 qof tiro intaa kabadana wey ku dhaawacmeen kadib markii ay si saf mar ah u haleeshay Madaafiicda PM-ka ee ay adeegsadaan AMISOM.

Dhanka kale Madaafiic aad u Xoogan oo ay Ridayaan Ciidamada AMISOM ayaa goordhaw ka bilaabatay Degmooyinka Shibis, C/casiis, Yaaqshiid iyo Kaaraan.

Daryanka Madaafiicda culculus ayaa laga maqlayaa dhamaan Magaalada iyo Hareeraheeda waxaana sidoo kale jira Dagaalo gobihii leysku harfadhiyey ee Bariga Muqdisho ka bilowday.

Lama sheegi karo Qasaaraha ka dhashay Duqeymaha haatan bilowday sababa laxiriir Madaafiicda oo aad u dhaceysa, waxaase la arkayey Gaadiidka gurmad Caafimaadka oo howl bilaabey.

Duqeyntan ayaa bar-bar socotey dagaal dib galabta uga qarxey goobihii saaka Dagaaladu ka dhaceen oo u dhaxeeya xoogaga Islaamiyiinta iyo Ciidamada DKMG oo garabsanaya kuwa AMISOM.

Waxa uu dagaalkan yimid, ka dib markii dagaalkii Saaka xoogaga Ismlaamiyiintu la wareegeen inta badan fariisimadii ciidamada DKMG uga sugnaayeen Degmooyinka Bari ee Magaalada Muqdisho.

Waxaa la sheegayaa dagaalkan danbe ciidamada AMISOM marka laga reebo duqeyntan iney si toosa qeyb uga ahaayeen iyaga oo ku hubeysan gaadiidka gaashaan.

Inta badan dadka rayidka ee dhibaatadu gaartey oo u badnaa maato ayaa madaafiicdu ugu tagtey guryahooda, waxaana ku jira qoysas dhan.

Waxaan la ogeyn ilaa iyo hadda sababta rasmiga ah ee ciidamada AMISOM Madaafiicda xoogan sida arxan dara ugu garaacaan goobaha ka fog halka dagaaladu ka dhacaan, dhibaato xooganiga ka soo gaarto dadka rayidka ah ee waxba galabsan.

Cali Muuse Sheekh oo ka mida Howl-wadeenada Gaadiidka Gurmadka Caafimaadka oo Saxaafada la Hadley waxa uu khasaarihii galabta ee rayidka soo gaarey ku tilmaamey kii ugu badnaa ee dhawaahan ay la kulmaan.

“Waa Maraykanka”, sida uu yiri Jeneraal Maxamed Geelle Kaahiye oo ah taliyaha cusub ee ciidamada xoogga DKMG, oo xusay inuu dhawaan la wadaagay qorshayaal la taliyaal Maraykan ah oo ku aadan hawlgalo ciidan, “waa ay na caawinayaan”.

Taageerada Maraykanku waa mid lagama maarmaan u ah isku dayga dawladda Soomaaliya, si ay ugu dambayn u xaqiijiso gacan ku haynta magaalo madaxda, dibna ugu abuurto wax xasilooni u eg, dal ay la degtay amaba la hareen nidaam la’aan muddo labaatan sano ah.

Arintan Maraykanka waxay qayb ahaan uga tahay istiraatiijiyadda la dagaalanka argagixisada, si loogu diido Al-Qaacidda meel ay magangasho; iyadoo ka heshay xasilooni darada Soomaaliya gabaad muddo sanado ah, kuna dhiirigalisay in dalkani isku bedelo birqabato soo jiidata Jihaadiyiinta Dunida.

Maraykanku waxay si wayn u danaynayaan xiriirka ka dhexeeya Soomaaliya iyo Yemen oo ah meel kooxaha xag jirka u ah mid diiran, iyadoo dagaalyahanadoodu ay horey iyo gadaal ugu kala socdaalaan Badda Cas, taasoo mid ka ah dadka arimaha Soomaaliya aad ugu kuurgala uu ku tilmaamay “Barnaamijka Is-Weydaarsiga Al-Qaacidda”; waxaase muuqda isbedel la hubo oo ku dhacay siyaasadda ku aaddan Soomaaliya, iyadoo Maraykanku ay dareemeen xaqiiq Soomaalida ku aadan oo ka qarsoonayd in ku dhaw labaatan sano: “Haddii Soomaaliya oo Nabad ah la Doonayo, Waa inay Soomaalida ka Timaadaa”.

“Kani ma ahan dagaal Maraykan”, sida uu yiri Jonie Carson caawiyaha xoghayaha qaranka ee arimaha Afrika u qaabilsan, “Ciidamada Maraykanku ma joogaan Soomaaliya, Waa Hadal Go’an”. Wuxuu intaa ku daray “Waxaa jira xadidaad faragelin dibadda ah, laakiin waxaa lagama maarmaan ah, in bulshada guduhu si balaaran ugu lug yeelato shaqadan”.

Inta badan caawimaadda Ciidan ee Maraykanku siiyo dawladda KMG waa mid ku aadan xagga tababarada, amaba waxaa loo soo mariyaa ciidamada nabad ilaaliyayaasha ee Midowga Afrika, laakiin taasi waa isbedeli kartaa.

Mas’uul Maraykan ah oo ku sugan magaalada Washington oo sheegay inaanu lahayn awood u ogolaanaysa inuu si furan bulshada ula hadlo, ayaa wuxuu odorasay in ciidamo qarsoon oo Maraykan leeyahay ay ka qayb qaadan karaan weerarka, kaasoo bilaaban kara muddo todobaadyo gudahood ah, si loo kala firdhiyo argagixisada Al-Qaacidda. “Waxaad arki doontaa duqayn hawada ah iyo hawl-galo khaas ah oo soconaya, ku dhufo oo ka dhaqaaq”, ayuu yiri Mas’uulkaasi, siduu hadalka u dhigey.

Dhawrkii bilood ee tagay, la taliyayaal Maraykan ah ayaa caawinayay, lana socday habsami u socodka tababarada Ciidamada Soomaalida ee ka qayb qaadan doona hawlgalka Ciidan, inkastoo mas’uuliyiintaasi sheegeen inay tani qayb ka tahay Barnaamij socda “Dhisidda Baaxadda Ciidamada Soomaaliya”, iyo inaysan jirin kordhin taageero Ciidan oo ku lug leh hawlgalada socda.

Maraykanku waxay siiyeen tababaro qarsoon Madaxda Sirdoonka Soomaalida, taageerada isku duba ridka hawlaha Nabad Ilaaliyayaasha, shidaalka, tababarada, xog ururinta sirdoonka meelaha kooxaha kacdoonka wadaa ku sugan yihiin, iyo lacag lagu gado xabado (rasaasta), iyo qoryabaha.

Waxay kaloo Washington isticmaalaysaa awoodeeda sidii ay ku ahaan lahayd deeq-bixiyaha ugu wayn ee gargaarka aadaminimada (samafalka) ee ku aaddan Soomaaliya, ayadoo ku dhiirigalinaysa Hay’adaha Gaarka ah ee gargaarka bini-aadanimo inay si dhakhso ah u soo buuxiyaan “Goobaha Cusub ee la Xoreeyay”, iyo inay u keenaan cuno iyo daawo dadka Soomaalida ee kacsan, ayadoo lagu dadaalayo sidii dawladda loo caan bixin lahaa.

Xilligii hore mar kasta oo isbedel ku yimaado Soomaaliya, Maraykanku wuxuu ahaa mid saamayn ku leh , si dahsoon amaba si muuqata.
1992-dii muddo yar ka dib markii taliskii dhexe ee Soomaaliya burburay, ciidamada badda ee Maraykanku waxay yimaadeen xeebaha Soomaaliyeed si ay u quudiyaan Soomaalidii gaajoonaysay. 2006-dii markii midowgii islaamiyiinta ku fidiyay dalka, ayaa Ciidmada Sirdoonka ee Maraykanka CIA-du waxay isku dubarideen hogaamiye kooxeedyada si looga hortago midowgaas, markiise taasi fashilantay (dhicisowday), ciidamada Maraykanku waxay si qarsoodi ah u taageereen duulaankii Itoobiya.

Kulaylihii (Diraacdii) la soo dhaafay, markii kooxaha kacdoonka wadaa ay qarka u fuuleen inay ridaan dawladda Soomaaliya, dawladda Maraykanku waxay si dhaqso ugu soo daabushay hub lagu qadaray amaba lagu qiyaasay malaayiin Doolar. Intaa ka dib, isku daygii kooxaha kacdoonka wadaa inay dib u hantiyaan caasimadda iyo qaybo kale oo dalka ka mid ah ayaa sii kordhay; sida saraakiil sare oo Maraykan ahi ay sheegeen “Al-Qaacidda ayaa u muuqata mid hogaamiyayaasheeda qaar ka mid ah ka keenaysa Paakistaan kuna abuuraysa halkan (Soomaaliya)”.

Saraakiisha Maraykanku waxay leeyihiin dhawr ka mid ah, hogaanka sare ee Al-Qaacida ayaa wali firfircoon, kuna sugan Soomaaliya sida Faysal Cabdullaahi Maxamed oo lagu tuhunsan yahay burburkii safaaradaha Maraykanka ee Kenya iyo Tanzania 1998-dii, ayadoo hadda la tuhunsan yahay inuu Bambaanooyin u dhisayo kooxda kacdoonka wada ee loo yaqaano Al-Shabaab, sida Wargeysku daabacey.

Lixdii bilood ee tagtay, xukuumadda Soomaaliya waxay u dirsatay dhalinyaro da’yar ah dalalka Jabuuti, Itoobiya, Ugaandha, Keenya iyo waliba Suudaan si ay tababar ciidan ugu soo qaataan, iyadoo ciidankaas badidiisu ku soo noqday caasimada sugayaana weerar dagaal, waxaa kaloo intaa dheer ciidan gaaraya 5000 oo ka socoda ciidamada nabad ilaalinta ee dalalka Burundi iyo Ugaandha, waxaad raacisaa ciidan dhan ilaa 1700 oo la rajaynayo inay yimaadaan, qayb muhiim ahna ka qaataan taageerada ciidamada xukuumadda ee siqaya.
Xukuumaddu waa mid si fiican u hubaysan (qalabaysan), kuna sugan si safaf ah meel ka danbaysa Aqalka Madaxtooyada ee (Villa Somalia); qalcadda madaxwaynaha ee bartamaha Muqdisho waxa ku sugan baabuurta xamuulka ciidamada, Taangiyo, kuwa dadka daabula iyo dersino kuwa qalabaysan ah, waxay dhawaan xukuumaddu iibsatay 10 Aambalaas (Dhaawac Gure) oo nooca Chevrolet-ka ah.

Hadda isbedel xagga tayada ah ayaa jira, sidoo kale xoogagga Soomaaliyeed waxaa hogaaminaya Jeneraal Geelle, kaasoo ahaan jiray Kornayl ciidamada xoogga dalka Soomaaliyeed tobaneeyo sanno ka hor, isagoo dhawaan ka ahaa caawiye (Manager) Mcdonalds wadanka Jarmalka, si aad ahna looga yaqaanay ciidamadii hore ee Soomaaliya, iyadoo lagu tiriyo inuu yahay mid ka mid ah saraakiisha ugu fiican ee hadda nool.

Qaar badan oo u kuurgala arimaha Soomaaliya, ayaa qirsan in weerarkani dib u riixi doono Al-Shabaab. Su’aashuse waxay tahay maxaa dhici doona ka dib?, “Inaad Qabsataa Ciidan baad u baahan tahay, inaad haysataana kala dambayn baad u baahan tahay”, waxaa sidaa yiri Axmed Cabdisalaam oo wasiir ku xigeen ka ahaa xukuumaddii Soomaaliya ee tan ka horeysay, wuxuu ku daray hadalkiisii “Yaa damaanad qaadaya in ciidamadaasi aysan shacabka ku noqon doonin (Shacabka boobi doonin) ama iyagu aanay isku noqon doonin (dhexdooda dagaalami doonin)”. Soomaali badan baa ka walwalsan in ciidamadu u kala jabi doonaan qabiiladii sababay dhicitaankii dawladii Soomaaliya ee 1991-kii.

Waxaa eed dusha looga tuuray Madaxweynaha Sooomaaliya Sheekh Shariif Sheekh Axmed, oo isagu noqday mid iska fariistay aqalka madaxtooyada (Villa Somalia) oo ku qarsoon, isagoon la kulan la yeelanin siyaasad sameeyayaasha gudaha iyo isagoo siyaasadda qabiilka ku salaysan aad u isticmaalay. Inkastoo hab diineed cusubi daboolay dagaalkii sokeeye ee Soomaaliya, iyadoo xoogag diineed oo dhexdhexaad ahi la dagaalamayaan kuwa xag jirka ah, saamaynta qabiilku waa mid weli tixgelin leh, keenina karta guul ama burbur.

Sidaa awgeed, xukuumaddu waxay heshiis siyaasadeed la gashay kooxda xoogga badan ee dhexdhexaadka ah, taasoo ku biiri karaan weerarka ka imanaya gobolada gudaha ee dalka (gobolada dhexe), waxaa sidoo kale socday wadahadallo ku lug leh maleeshiyo xooggan oo Soomaaliyeed ee ku nool xeryaha qaxootiga ee Kenya oo iyaguna ka soo dhaqaaqaya dhanka Kenya.

Waxaa faafiyay Wargayska nytimes.com
Waxaa Qoray: Jeffrey Gentleman, 05/03/2010.

Marka laga soo tago, qoraalka Wargeyska ee ku aadan iskaashiga Milateri ee u dhaxeeya DKMG iyo Mareykanka, waxaa arintan shafka u garaacey Xoogaga Islaamiyiinta ee Duulaanku ku wajahan yahey, waxeyna sheegeen iney iska difaaci doonaan weerar walba oo uga yimaada dhinacyada ay is hayaan, gaar ahaan Mareykanka oo ay xasuustiisa dib ugu celiyeen dhacdooyinkii 1993 ee ku qabsadey Wadooyinka Muqdisho.

DKMG, ayaa dhinaceeda u riyaaqdey, talada Mareykanka waxeyna ku tilmaantey mid wax ku oola.