Majalladu waxay tiri: baadariyaasha midkood oo Faransiis ah, laguna magacaabo Paul wuxuu hagay QUDDAAS-kii subaxnimada, inta aanu u raacin labo saaxiibbadiis ah oo Khaniisiin ah xaflad galabnimadii ah.

           Kaniisadduwaxay kaga jawaabtay fadeexaddaas inay caddayso inay lagama maarmaan tahay inay erido seddexdaan baadari ee ku nool nolosha is burinaysa, ayna waajib tahay inay isaga tagaan baadarinimada.

           Wuxuu yiri Georgi Mall oo tafaftire ka ah majallada Panorama: baadhitaanka socday labada usbuuc ma ahayn mid looga gol lahaa in fadeexad la abuuro ee waxaa looga jeeday in la caddeeyo inay jiraan rag diinta ku dhex jira, una dhaqmaya si khilaafsan.

      Faatikaanku wuxuu xilliyadaan dambe la kulmay naqdi adag oo farabadan ka dib markii lagu tuhmay baadariyaal farabadan oo dalal kala duwan u dhashay xadgudubyo jinsi ah iyo kufsi carruureed. Qaar badan oo baadariyaashaas ka mida waxay soo gudbiyeen is casilaadoodii ka dib markay soo if baxeen fadeexooyinkii ay sameeyeen iyo dukumintiyo caddaynaya.

           Faatikaanku wuxuu ku dhawaaqay fadeexooyinkaas ka dib qodobbo cusub oo lagaga hortagayo baadariyaasha ilamaha kufsanaya iyo in la fududeeyo habka kaniisaddu ula dhaqmayso xadgudubyada jinsiga ah.

           Wuxuu yiri af hayeenka Faatikaanka Federico Lombardi: qodobbadaan cusub waxay ku saabsanyihiin sidii tillaabooyin degdeg ah oo waxtar ah looga qaadan lahaa xaaladaha aadka khatarta u ah. Tan kale sida ku cad qodobbadaan cusub Pope-ku wuxuu xaq u leeyahay inuu baadariyaasha ka xayuubiyo shaqadooda iyo jagooyinkooda diimeed iyadoon maxkamad rasmi ah la saarin ama aan lagu soo eedayn dambiyo hore. Qodobbadaani waxay kaloo dambi ka dhigayaan in baadariyaashu Internet-ka ka shubtaan maaddooyin jinsi ah.

           Bishii May ee tagtay wuxuu qirtay Pope-ka Kaatooligga Benedict XVI inay run tahay in xadgudubyo jinsi ah lagu sameeyo kaniisadaha dhexdooda, wuxuuna yiri: waxa aan arkay waa wax laga argagaxo.

           Waxaa xusid mudan in baadariyaasha Kaatooligga looga maara la’yahay kahniisnimo, dhillaynimo iyo carruur kufsi iaydoo aysan diintoodu u oggolayn xataa guurka caadiga ah!.

 Xigasho: almoslim.com

Inj. Maxamed C. Cibaar

Mohamed_ebar@hotmail.com

Maanta oo ay taariikhdu tahay, 21 May 2010, waxaa ka furmaya magaalada Istanbul ee waddanka Turkiga shir saddex maalmood soconaya oo looga hadlayo arrimo muhiim ah oo khuseeya Soomaalida. Shirka waxaa garwadeen ka ah Ururka Qaramada Midoobay, mana aha midkii ugu horreeyay ee noociisa oo kale ah. Waxaa horay shirar la sheegay in looga hadlayo arrimaha cakiran ee Soomaaliya lagu qabtay magaalooyinka New York (USA), Oslo ( Norway), Brussels ( Belgium), Rome ( Italy) iyo meelo kale.

Dowladda Turkiga oo martigelineysa kulankaan saddexda maalmood soconaya, waxaa Soomaaliya kala dhexeeya xiriir saaxiibtinnimo oo soo jireen ah. Sanadihii la soo dhaafay dowladda Turkigu waxay muujisay dareen wanaagsan iyo dadaal ay ku dooneyso in Soomaaliya ay ka hirgasho nabad iyo degganaansho. Sidoo kale dowladda Turkiga iyo dadkeeduba waxay si firfircoon uga qaybqaataan kaalmooyinka samafaleed ee loo sameeyo Soomaalida dhibaateysan. Haseyeeshee, marka la qiimeeyo qaabka shirka loo abaabulay, cidda hoggaamineysa shirka, ergada la filayo in ay ka soo qaybgasho, waqtiga shirka lagu beegay iyo qodobbada xasaasiga ah ee looga hadlayaba, waxaa abuurmaya shaki weyn.

Sidaan kor ku soo xusnay, Shirka Istanbul ma aha kii koobaad, labaad iyo saddexaad midna. Waxaana la isweydiin karaa dhib iyo dheef waxa shirarkaas hore ee malaayiinta doollar ku baxday ay u soo kordhiyeen ummadda Soomaaliyeed.

Maxaa looga hadlyaa shirka Istanbul?

Qodobbada horay loo asteeyay ee la sheegay in shirkaan lagu lafaguri doono waxaa ka mid ah arrimo la xiriira: Tamarta, Bangiyada, kalluumeysiga, Xoolaha, Isgaarsiinta iyo Waddooyinka ay gaadiidku isticmaalaan. Arrimahaan loo xushay shirku dhamaantood waa kuwo muhiim ah oo wax-ka-qabasho u baahan. Haseyeeshee, marka si fiican loo derso qaabsocodka shirka iyo halka loo jiheeyay, waxaa muuqaneysa in si cad la iskaga indhatirayo, loogana meermeerayo arrimo kale oo aad uga mudnaa.

Sida lala wada socdo, Koofurta Soomaaliya siiba caasimadda Muqdisho, waxaa weli ka socda xasuuq, waxaana magaalada weli qulqulaya dhiigga shacabka aan waxba galabsannin. Waxaa weli ololaya suuqyadii, masaajiddadii, dugsiyadii iyo goobihii lama taabtaanka ahaa. Waxaa maalin walba barakacaya kumannaan dad ah oo ku dandarreysan duurkii ay u qaxeen. Waxaa sidoo kale Isbitaallada daadsan dhaawacyo loo la’yahay wax lagu dhayo. Qolooyinka shirkaan horboodayaa arrimmahaas musiibada ah ee taagan si fiican ayay uga dheregsanyihiin, haddana iska daa wax-ka-qabashadooda oo la isku howlee, waxaa dhacda si aan gabbasho laheyn loo dhiirrigeliyo gumaadka socda, lana gacan siiyo inta wadda ficillada gurracan.

Waxaa haddaba isweydiin mudan: Haddiiba aan dan laga laheyn dadkaa la dabargoynayo oo aan cidi u diireynin, maxaa loogu mashquulayaa ka hadalka  Badaha,Batroolka  iyo Bangiyadooda? Maatida la xasuuqayaa maxay ku waayeen mudnaanta ay leeyihiin xoolaha iyo kalluunku? Macnaa meesha ku jiree qof walbow malee !!

Mar i dage Alle ha dago

Si bal aan u qiimeyno shaxdan Istanbul,  shar iyo khayr waxay Soomaalidu ka filankarto, aan dib u milicsanno shirarkii hore iyo mirihii laga gurtay macaan iyo kharaar waxa ay ahaayeen. Shirarkii la qabtay wey badnaayeen, waxaanse si gaara diiradda u saareynaa laba shir oo saameyn weyn ku leh waxa  ka soconaya Soomaaliya.

Shirka hore, waa kii ka dhacay June 15, 2006 magaalada New York carriga Mareykanka, laguna aasaasay ururka loo yaqaan “International  Contac Groep”. Waqtiga uu dhacayay shirka New York, waxay warbaahinta caalamku aad wax uga qortay in waddanka shirka martigaliyay, waa Mareykankee, uu si toos ah ugu lug lahaa dagaalladii lagu hoobtay ee Muqdisho ka dhacay billowgii 2006dii. Taasina waxay ururkii ICG ka dhigtay ilmo dhashay isaga oo cudur la dhibban. Halaaggii ka dhashay hoosaasintii ICG iyo ciidamadii hororrada ahaa ee ay soo hubeeyeen waa mid mahadhooyin reebtay, taariikhdana jiilba uu  jiilka ka dambeeya u sii tabin doono.

Shirka labaad, waa kii 29-30kii April 2008dii lagu qabtay magaalada Oslo, waxaana shir-guddoominayay waddanka Norway oo dan aad u balaaran ka lahaa Soomaaliya. Shirkaas go’ aannadii ka soo baxaa waxaa ka mid ahaa in Ahmed Oloude Abdalla (ergeyga gaarka ah ee xoghayaha guud ee QM u qaabilsan arrimaha Soomaaliya) looga dambeeyo wixiiba khuseeya Somaaliya. Waxaa kale oo ka soo baxay in dowladda Norway ay ballanqaaday in dhaqaale gaaraya ilaa 50 milyan oo doollar ay ku caawineyso Soomaaliya. Laakiin, darajadaas lagu sharfay  Ahmed Abdalla iyo deeqda dowladda Norway maxaa ka dambeeyay: Dareen, mise diirsasho?

Dowaladda Norway muddo dheer ayay mashquul ku aheyd sidii  shirkadaheeda batroolka baaraa ay uga howlgali lahaayeen Afrikada bari. Waxaa xusid in shirkadda  WESTERN GECO ay ka sanadkii 1980 shidaal ka sahmisay Soomaaliya kuna guuleysatay. Wixii waqtigaas ka dambeeyay Norwey si aad ah ayay isha ugu haysay fursadaha qaaliga ah ee Soomaaliya ka soo muuqanayay, waxaase jiray caqabado ka hor istaagay in ay howl halkaas shirkadaheedu ka qabtaan. Sanadahaan dambe ayuu damacii shidaal doonista ee Norway sii laba lixaadsaday. Waxay Norway la shirkowday Kenya oo ay heshiisyo dhanka shidaal baarista ah la gashay, waxayna ku taageertay hanti badan iyo khubaro howsha shidaal baarista ku xeeldheer.

Dhaqdhaqaaqa shidaal baarista ee ka socday gobolka, Soomaalida badankeedu wey ka diimoonaayeen. Nasiibwanaagse waxaa jiray aqoonyahanno Soomaaliyeed oo arrinkaan si fiican uga warhayay, ishana ugu hayay.  Si kastaba ha noqotee, waxaa arrinka lagu wada baraarugay markii Kenya oo gacan ka heleysa waddanka ay shirkada yihiin ee Norway iyo waliba wakiillada QM ay heshiiskii IS-AF-GARAD ( MOA) ka saxiixdeen shaqsiyaad Soomaali matalaya oo aan waxba ka fahamsaneyn waxa ay qalinka ku duugayaan. Wuxuuna arrinku ka sii daray markii laga warhelay in dowladda Soomaalidu ay QM u gudbisay codsi qaldan oo taageeraya damaca  Kenya ay ku sheegatay dhul-badeed uu badkiisu ku dhowyahay 38,000km2 ( soddon iyo siddeed kun kiilomitir oo laba jibbaaran). Qorshahaas dhagareed waxaa gacan ka geystay dowladda Norway iyo Qaramada midoobay oo u  bareeray in Kenya ay ugu hiilliyaan boobkeeda bahalnimada ah, waana arrinkaas tan ay ku muteysteen in warbaahinta caalamku ay ku magacowdo Buracadda Qalinka. Waxaa xiiso gaar ah leh in shaqsiga abbaanduuliyaha ka ah dhagartaan ee isku dubbarididdeeda u xilsaarani uu yahay Ahmed Oloude Abdalla oo ah ninka maanta laga sugayo in uu Soomaaliya gaarsiiyo nabad iyo horumar. Reer ba’ow yaa ku leh!!

Soomaalidu waxay horay ugu maahmaahday “ Nin sigtay ma noola”. Waan sigannay oo Alle Weyne wuxuu naga samatabixiyay cadowyadii isi soo baheystay oo cududdoodii ugu cusleyd cagacaddaan waddanka looga ceyriyay, ceeb kaleba ha ka dabeysee. Waan sigannay, oo Rabbi wuxuu naga badbaadiyay Buracaddii Qalinka ee isku soo baheysatay in dhul-badeedkeenna ay boobaan. Arrintaas Alle Weyne ka sokow waxaa mahaddeeda leh intii u istaagtay, naf iyo maalna u hurtay. Waxaase loo baahan yahay in hadda wixii ka dambeeya aad loo feejignaado, waxna laga barto wixii la soo maray. Daad inta uusan ku soo gaarin ayaa la iska moosaa.

Halis miyaa hadda taagan ?

Ugu horreyn, marka la  qiimeyno abaabuleyaasha iyo ergada shirka, waxaa soo baxaya in arrinku yahay “ Raggu waa raggii, raqduna waa raqdii”. Waa marka horee, ergada Soomaalida uga qaybgaleysa shirku waxay la mid yihiin kuwii ka horeeyay ee ka qaybgali jiray shirarkii luggooyo ee hore. Waa hubaal in ay jiri karaan dad samaddoon ah oo goobjoogeyaal ka ah shirarkaas,  laakiin badanaaba ergada Soomaalida mataleysa waa kuwo ay ku yartahay aqoonta iyo waayo-aragnimada ay u leeyihiin arrimaha miiska saaran. Taas waxaa u raacda daacadnimo darro iyo daneysi kooxeed ama qof ahaaneed. Waxaana arrimaas ka dhalan kara in lagu degdego go’ aanno aan la fahmin ama aan laga fiirsannin oo saameyn ku yeesha aayatiinka  ummadda, sida heshiiskii IS-AF-GARAD, heshiisyadii sunta lagu aasay Soomaalya iyo kuwo kale ka sii halis badan. Waa marka labaade, waxaa muuqata in Buracaddii Qalinka iyo kuwo ka sii hawo badani ay weli howsha horboodayaan. Nin aad taqaannana  yaad tahay lama yiraahdo.

Arrimaha muujinayaa in horarradii shalay ay hagardaameynta halkoodii ka wadaan wey badanyihiin, aanse ka soo qaadanno qoraal hordhac ah oo laga soo saaray qodobbada looga hadli doono shirka Istanbul. Qoraalkaasi wuxuu sheegayaa: “Marka la eego xeebta dheer, Soomaaliya ma lahan aag ganacsiga ee gaarka ah EEZ (Exclusive Economic Zone) oo lagu sameeyay hab waafaqsan Xeerka Qarammada Midoobay ee sharciga badaha (UNCLOS). Dooddaani waxay la micno tahay in Soomaaliya uusan ka jirin xeer u qoran oo ku saabsan aagga ganacsiga  ee badda. Waxaa la iska indhatirayaa in Soomaaliya ay tahay dal xuduudihiisa dhulka iyo badduba ay calaamadeysanyihiin, waxaana sida muuqata aan la qirsaneyn in aagga ganacsiga ee badda Soomaaliya uu yahay 200 mayl badeed, in la sii kordhiyana warkeedaba daa.

Waxaan hore u soo sheegnay doorkii  Qaramada Midoobay iyo urrada gacansaarka la lihi ay ka geysteen iskudaygii dhicisoobay ee lagu boobayay badda Soomaaliyeed. Weyna muuqataa in iskudaygaasi uusan noqon doonnin kii ugu dambeeyay ee lagu duudsiinayo dadka Soomaaliyeed, haddii aan lala imaannin feejignaan iyo fiiro dheeri ah.

Maxaa Soomaali la gudboon?

Walow ay jiraan cillado badan oon cidi inkiri karin, haddana waxyaalihii laga bartay dhacdooyinkii sanadihii la soo dhaafay waxaa ka mid ah, in haddii dadka Soomaaliyeed ay doc u wada jeestaan ay iska caabbin karaan cadow kasta oo duullaan ku ah. Cadowgaasi qori ha ku soo duulo ama qalinka wax ku duudsiiyee. Waa wax la fahmi karo in marxaladda qallafsan ee lagu jiraa ay keeneyso niyadjab, daal iyo isku-kalsooni la’aan badan. Waase in lagu baraarugsanaadaa in xaalku marayo “ cidi uma maqna , ceelna uma qodna”

Waxaan qabaa in xaalku uu meel halis ah marayo, loona baahanyahay in cidkastoo gacan ka geysan karta badbaadada umaddaani aysan wixii ay tari karto la bakheylin. Si gaar ah waxaan qaylodhaan ugu dirayaa dadka aqoonta iyo waxqabadka leh oo hubaal haddii ay iskaashadaan wax badan badbaadin kara. Nin la sugayow adna yaad sugi?

Dhanka kale, waa in si weyn looga feejignaado oo lala xisaabtamo qolooyin aan ku magacaabayo sheegato oo ummaddaan duminteeda u taagan, ayagoo sheeganaya in ay u daneynayaa. Kuwani waxay noqon karaan dowlado, ururro iyo shaqsiyaad shisheeye iyo sokeeyaba leh. Waxaanan si gaar ah u xusayaa damiirlaaweyaasha  Soomaalida ah ee caadada ka dhigtay in aayatiinkii ubadkooda ay ku gorgoriyaan geed iyo goob kasta oo ay itaagaan. Kuwaas oo haddii aan si geesinnimo leh looga hortagin geli kara heshiisyo-dhagareed  ka noqoshadoodu ay hadhow aad u adkaan doonto. Heshiisyada sida gaarka ah isha loogu haynaya waxaa ka mid ah, kuwa la xiriira xuduudaha sida kii IS-AF-GARAD, iyo kuwa kale ee iyaguna halista gelin kara madaxbannaadida ummadda Soomaaliyeed.

Waxaanan  hubaa in Soomaalida wanaagga jeceli ay aad uga badantahay, inta yar ee dulmi-ku-noolka ah, waxaan Rabbi ka baryayaa inuu na garansiiyo inaan danteenna iyo badbaadadeenna u istaagno, dariiqa toosanna nagu hago.

Inj. Maxamed C. Cibaar

Mohamed_ebar@hotmail.com

Degmooyinka Hodan, Howlwadaag, Wardhiigley iyo Yaaqshiid ayey Duqeymuhu Dhibaatada ugu xoogan ka geysteen, gaar ahaan Suuqa weyn ee Bakaaraha iyo Suuqa Siinaay ee Magaalada Muqdisho.

Ugu yaraan 3 Qof ayaa ku dhimatay in kabadan 10 kalana wey ku dhaacmeen Madaafiic isdaba joog ah oo marqura ku habsatay Isgoyska Howlwadaag iyo Masaajidka Biyamaalow, waxaana lagaran waayey qaar kamida Dadkii ku dhintay goobtaas oo ay Madaafiicdu Jarjartay jirkooda xili ay u hoyaadayeen Xaafadahooda.

Sidoo kale tiro Madaafiic ah oo ay Ciidamad AMISOM la dhaceen Suuqa Siinaay ayaa waxa ku nafwaayey Laba Haweena in kabadan 15 kalana wey ku dhaawacmeen.

Xiliga Madaafiicdu Bilaabatay ayaa Dadku ukala dareerayeen Guryahooda wadooyinka Gaadiidka laga raaco ee ay Madaafiicda ugu Xoogan ku dhacdayna waxay ahaayeen kuwa aad u mashquula.

Cali Muuse oo kamida Saraakiisha Gaadiidka Gurmadka Degdega ah ayaa sheegay inay Qaadeen Dhaawacyo gaaraya 37 Qof oo ay Madaafiicdu waxyeeleysay.

Ciidamada AMISOM ayaa Tacadiyo Joogto noqday ka geysta Magaalada Muqdisho mana jirto cid u istaagta waxkaqabashada Dhibaatooyinka lagu hayo Dadka Rayidka ah.

Bayaan ka soo baxay Maliishiyaadka Maxamuud Cabaas Abu Mazin ayaa lagu yiri:“dhacdadan ayaa dhacday Galabnimadii Jumcada kadib markii Dabaabad milatari oo nooca Harmarka ah Dulmartay Baabuur Qoys Falastiiniyiina saaraayeen meel ku dhaw Ramalah waxaana ku shahiiday 6 kamida Dadkii saaraa gaarigaas oo kala ahaa Hooyo, Afar Caruuteeda ah iyo Odaygii Reerka”.

Ninka Reerkan aabaha u ahaa ayaa lagu Magacaabi jiray Basaam Abu Cuud waxaana sidoo kale shilkan ku dhaawacmay Xaas labaad oo uu lahaa Basaam.

Yuhuuda ayaa si joogta ah Xadgudubyo iyo Xasuuq ugu heyso Shacabka ay dhulkooda xooga ku heysato ee Falastiiniyiinta ah mana jirto cid kahadasha dhibaatooyinkaas.

Wargeys ka soobaxa Dalka Canada gaar ahaa Magaalada Montreal ayaa sheegay in Gabadhan oo Masaari ah isla markaana qaadatay Dhalashada Dalka Canada laga ceyriyey Xisada Luqada Faransiiska ee gaarka u ah Muhaajiriinta iyadoo lagu colaadinayo Niqaabka ay Xireneyd.

Gabadha ayaa diiday inay Wajigeeda ku feydo fasalka dhexdiisa maxaayeelay Rag ajaaniba ayaa meesha joogay waxayna codsatay inaan lagu qash-qashaadin Dadka hortiisa.

Wargeyska ayaa intaa ku daray in Macalimadii Fasalka iyo Maamulkii Machadka ay Gabadhii ku qasbeen inay gadaal tagto dibna u siijeesato laakiin arintaa waxaa ka carooday qaar kamida Ardadii kale ee Fasalka.

Xaalada ayaa kagudubtay Machadka iyo Maamulkiisa waxayna gaartay Wasaarada Muhaajiriinta dalkaas taas oo November-tii tagtay ansixisay in gabadha Muslimada ah Fasalka laga ceyriyo.

Khubaradan ayaa Carabka ku adkeeyey in Ciidamada Gumeysiga Yuhuuda iyo Kooxaha Xagjiriinta Yahuudeed ay sii laba jibaareen Xoog kugalka Masjidka Al-aqsa Axadii la soo dhaafay ayna doonayaan inay fuliyaan qaraarka lagu Yahuudeynayo Xaramka Ibraahiimiga iyo Masjidka Bilaal.

Ra’iisul wasaaraha Xagjirka ah ee yuhuuda Binyamin Netanyahu ayaa isbuucii tagay Iclaamiyey qaraar Yuhuudu Xaramka Ibraahiimiga iyo Masjidka Bilaal oo ku kala yaal Khaliil iyo Baytu laxam ugu darsaneyso dhulalkii ay horey Xooga ugu heysatay.

Wasiirkii hore ee Owqaafta Urdun Raa’if Najmi ayaa sheegay in Sanadan Masjidul Aqsaa, Magaalada qudus iyo dhamaan Muqadadaaska Dhulalka lagumeysto ee Falastiin Yuhuudu lawaregi doonto wuxuuna sabab uga dhigay Dadaaladii Siyaasiga ahaa, kuwii Muqaawamada iyo Radulficligii Shacabka oo lawaayey.

Ciidamada Gumeysiga Yuhuuda ayaa la sheegayaa inay Muslimiinta ka hor istaageen Masjidka isla markaana u fasaxeen kooxaha Yahuuda kaliya.

Maamulka Maxamuud Cabaas abu Maazin ayaa ka soo horjeestay xitaa in arinkaa laga mudaaharaado, Dr. C/lla Macruuf oo wax kadhiga Baytul Maqdas ayaa Ficilkaas iyo aamusnaanta Muslimiinta oo dhan ku tilmaamay inay Yuhuuda ku dhiiri galineyso siiwadida Yahuudeynta Muqadasaadka.

Sacuud abuu Maxfuud oo khabiir ku ah arimaha Qudus, Masjidul Aqsaa iyo Muqadasaadka Islaamiga ayaa sidoo kale sheegay in 2010 uu yahay sanadka lagu Yahuudeynayo Masjidul Aqsaa.

Maxfuud oo arimahaa ka hadlaya ayaa yiri:“kudhaqaaqida Yuhuuda ee arinkan wuxuu bilaabanayaa 16 March wuxuuna ku bilaabanayaa in kooxaha Yuhuuda ahi Xoog ku galaan Masjidka Al-Aqsa iyagoo Fulinaya qurshaha u dagan”.

Waxa uu intaa ku daray in Bishii koowaad ee Sanadkan Xaramka Ibraahiimiga laga Aadaamay kaliya 25 jeer oo kamida 150-ka aadaan ee loobaahnaa, wuxuuna intaa ku daray kaliya inay harsantahay in Xaramka lagu qoro Magaca Yuhuuuda.

Sheekh C/Raxmaan oo usbuucii tegay ay ciidamada booliska iyo kuwa sirdoonka ay gurigiisa kasoo taxaabeen ayaa waxaa maanta caa’iladiisa loo ogolaaday in ay booqdaan.

Waxaa sheekha xabsiga kusoo booqday xubnaha ka tirsan gurigiisa kalana ah xaaskiisa, walaalkiis iyo wiil uu dhalay. Somalimirror oo la xiriirtay qoyska sheekh C/Raxmaan ayey uga warbixiyeen booqashadaas iyadoo caa’ilada sheekha loo ogolaaday in ay la joogaan sheekha muddo 15 daqiiqo ah.

Caa’ilada ayaa Somalimirror u caddeysay in loo diiday in ay iyaga iyo sheekha ku wada hadlaan af Soomaali iyo in ay ka wareystaan wixii uu kala kulmay xabsiga iyo waxa lagu heysto toona. Booqashada caa’ilada ee sheekha oo ku ekeyd is wareysi guud ayey ku sheegeen in caafimaadka sheekha iyo mooralkiisuba wanaagsanaa, dushiisana aanay ka arag wax dhibaato ah oo muuqata.

Waxaa kale oo caa’iladu sheegtay in horaan loogu diiday dibna loogu soo celiyay kitaab Qur’aan ah iyo dhowr kitaab oo kale oo ay u geeyeen sheekha si uu ugu akhristo xabsiga gudahiisa. Booliiska xabsiga ayaa diidmadaas ku sababeeyay in aan loo ogoleyn in sheekha loo geeyo wax dibedda xabiska  laga keenay in uu jiro nin xabsiga u qaabilsan in uu maxaabiista u keeno wixii diin ku saabsan diin, hase yeeshee caa’iladu waxay xaqiijisay om aanan ilaa iyo haatan wax kitaab ah aanan la soo gaarsiinin sheekha.

Waxaa sidoo kale sheekha aan la gaarsiin warqad la doonayay in uu soo saxiixo si loogu qabto qareen sare oo aanan aheyn qareenka ay doonayaan in ay booliiska iyo ciidamada sirdoonka u dooraan. Warqaddaas ayaa maalintii la xiray maalinkii xigay loogu dhiibay ciidanka Booliiska ee jooga halka uu sheekhu ku xiran yahay, ilaa iyo haddase aanan loo geyn. Si ay suuragal u noqoto in qareen dibedda ah uu u doodo sheekha waxaa shardi ah in uu sheekhu ogolaanshihiisa arrinkaas ku aaddan ku muujiyo soo saxiixitaanka warqaddaas.

Sida aan qoyska sh. C/Raxmaan kasoo xigannay waxaa sheekhu faa’iideeyay in maxkamad lasoo taagi doono arbicada soo socota ee 3da bisha 3aad ee foodda inaku soo heysa haddii Alle idmo xilligaas oo lagu soo oogi doono eedaha ay booliiska iyo ciidamada sirdoonku ku heystaan sheekha kadibna ay maxkamaddu go’aan ka gaari doonto arrintiisa.

Dhanka kale Soomaalida ku dhaqan Denmark gaar ahaan magaalada caasimadda ah ee Kobenheegan ayaa aad ugu howlan sidii uu sheekhu xorriyaddiisa u heli lahaa iyagoo la xiriiray warbaahinta kala geddisan ee gudaha iyo dibedda iyo garyaqaanno u dooda xuquuqda sheekha, tuhmada lagu heystana meesha ka saara.

Ciidamada Booliska ayaa ku andacooday in sababta sheekha loogu reebtay xabsiga ay tahay in gurigiisa laga helay lacag ay ku sheegeen in ay faalso tahay. Somalimirror oo la xiriirtay qoyska reerka si ay ugaato xaqiiqada lacagtaas ayaa caa’ilada sheekha waxay u xaqiijiyeen in lacagtaasi ay laheyd haweeney waayeel ah oo sheekha eeddadii ah kuna nool guriga sheekha. Lacagtaas ayaa ah wixii ay ka keydsatay lacagtii haweeneyda lagu siin jiray howlgabnimadeeda sheekhana uusan wax shaqo ah ku laheyn. Booliiska ayaanan meelna ku xusin calaaqada ay haweeneydan la leedahay lacagta ay sheekha ku eedeynayaan iyo in ay haweeneydaas boolisku xireen dabadeedna soo siidaayeen.

Qoraal saxaafadeed sawiro wata oo ay soosaartay shalay Mu’asasada ayey ku sheegtay in Dilaacu siiweynaanayo siina dheeraanayo maalinba maalinta kadambeysa aadna khatar u siinoqoneyso.

Baritaan iyo dabagal lagu sameeyey sababaha keenay arinkaa ayaa lagu ogaaday Godad waaweyn oo ay Masjidka Hoostiisa ka qodeen Yuhuuda Gumeysata godadkaasina waabadan yihiin waana sii socdaan ilaa hada.

Ciidamada AMISOM ayaa mar qura Xarunta Madaxtooyada Villa Somaliya ka bilaabay Madaafiicda PM-ka ee suda Xun wax u gumaada waxayna si daran dooriya oo Saf balaarana ugu Garaaceen Xaafadaha Degmada Hiliwaa sida Ex-control Balcad, agagaarka Masaajidka Dabaqeynka, Buulo Bareey, Xaafada Godey iyo Xaafada kale oo ay si isku raran ah u daganaayeen inbadan oo kamida Dadkii ka soo qaxay Magaalada inteeda kale.

Meydadka iyo dhaawacyada ayaa la guri waayey sababa laxiriira Madaafiicda oo si aan kala go’leheyn AMISOM ula dhaceysay Xaafadaas oo aan inta badan laheyn Dadbaqyada mararka qaar Dadka Reer Muqdisho ay Nafta ku maaweeliyaan Xiliyada Duqeymaha.

Cali Muuse oo kamida Saraakiisha Gaadiidka Gurmadka Degdega ayaa sheegay inay mudo Dhowr saacadood ah si’aan kala go’laheyn u Daabulayeen Dadka ku waxyeeloobay Duqeyntaas isla markaana ay gaarsiinayeen Isbitaalada Magaalada Muqdisho.

Cali Muuuse ayaa intaa ku daray inay qaadeen Dhaawacyo gaaraya 55 Qof oo Rayida kuwaas oo qaba Dhaawacyo kala duwan, wuxuuna sheegay inay indhaha saareen geerida 6 kale oo iyana Rayida.

Waxa uu tilmaamay in Dadka Dhintay iyo kuwa dhaawacmay ay u badnaayeen Caruurta iyo Haweenka kuwaas oo markii hore latiicayey Dhibaatooyin farabadan.

Waxaa jira Dhaawacyo kale oo gaadiidka caadigaa lagu gaarsiiyey Goobaha Caafimaadka kuwaas oo sii kordhinaya tira dhaawacyada guud ee ka dhashay duqeynta.

Dadka Deegaanadii shalay laduqeeyey ayaa saaka bilaabay inay isaga Cararaan guryahooda waxaaana la’arkayey Rayid Garbahooda ku guurya iyo kuwa isticmaalaya Gaari-Gacmeedyo, Gaari- Dameero iyo Baabuur.

Xurunta Madaxtooyada ee ay Ciidamada AMISOM ka ridayeen Madaafiicda lagu xasuuqay Dadka badan ayaa waxa ku sugan Madaxda sarsare ee DKMG mana jirto cid wax ka qabato dhibaatooyinkaas joogtada noqday.

Dhanka kale Sheekh Axmed Cali Gees oo kamida Odoyaasha Dhaqanka Hawiye ayaa si kulul u cambaareeyey Falkii shalay Ciidamada AMISOM ku laayeen Dad badan wuxuuna ku tilmaamay Xasuuqa ulakaca.

Waxa uu ku baqay in Ciidamada AMISOM dhibaatooyinka joogtada noqday ka joojiyaan shacabka Soomaaliyeed.

Ugu yaraan 15 Qof oo Rayid ah ayaa ku dhimatay in kabadan 30 meeyo kalana wey ku dhaawacmeen Duqeymo Duhurnimadii Shalay Ilaa Gabaldhicii xalay ku socday Degmooyinka Yaaqshiid, Kaaraan Shibis iyo Boondheere, waxayna Dhibaatada ugu weyne ka dhalatay ku dhawaad 30 Madfac oo si saf mar ah ugu Dul habsaday Xaafadaha ku dhaw Saldhiga Degmada Yaaqshiid iyo Suuq Bacaad.

Dadka Deegaanka ayaa saaka Bilaabay inay guryahooda ka cararaan isla markaana u Barakacaan Deegaanadii ay oonka iyo Baahida kaga soo Carareen ee Duleedka Muqdisho kadib markii ay u adkeysan waayeen Duqeymaha Joogtada ah ee lagu Gumaadayo Shacabka Guryahooda kusugan.

Dadkan bilaabay Barakaca ayaa horey uga soo noqday Barakac kadib markii ay u adkeysan waayeen Nolosha Qalafsan ee Barakacayaasha Xamar ku heysata Duleedada Magaalada.

Afhayeenka Golaha Dhaqanka iyo Midnimada Beelaha Hawiye Axmed Diiriye Cali ayaa wax laga Xumaado ku tilmaaay Duqeymaha lala daba joogo shacabka Masaakiinta wuxuuna ku baaqay in laga joojiyo Rayidka Duqeynta, Baabi’inta iyo Barakicinta.

Axmed Diiriyey oo Idaacada Shabelle ee Magaalada Muqdisho lahadlayeyna waxuu yiri:“Dad Shacab ah oo Madaafiic lagu soo ridayo oo wax badan Barakacay oo qaxay oo ka maqnaan waayey oo gurigoodii ku soo noqday inta haleeli waayeen oo meel ay ku hakadaan waayey oo Madaafiic lala beegsanayo oo waxay galabsadeen la arag waa wax laga Xumaado waa wax laga Murugooda, anagu waan ka xunahay Qofkii Damiir bani aadan leh oo islaam Alle iyo Rasuulka yaqaanana waa ka xumaanayaa…waxaan leenahay oo aan marar badan ku celcelineynaa Dadka aan waxba galabsan halaga daayo Madaafiicda halaga daayo barakicinta halaga daayo naxariis la’aanta dadkaas aan waxba galabsan sidaas baan ku baaqeynaa”.

Ciidamada AMISOM ayaa Caado ka dhigtay Duqrymo aan loo meeldayin oo ay la dhacaan Xaafadaha Magaalada Muqdisho taas oo marwalba sababta Dhimasho iyo dhaawac Farabadan oo ay dheer tahay burbur hantiyeed, waxayna si toos ah uga Tuuraan Madaafiicdaas inteeda badan Xarunta Madaxtooyada Villa Somaliya oo ay ku sugan yihiin Xubnaha Sarsare ee Dowlada sida Sheekh Shariif.