Ayaan oo haatan ku guda jirta olole ay ku suuq geyneyso Buuggeeda ayaa ku baaqday in la isaga tago dhaqanka Islaamka oo la qaato dhaqanka Reer Galbeedka si dhammeystiran, waxayna ku andacootay in Islaamku u ubaahanyahay in horumarin lagu sameeyo.

Haweeneyda riddowday oo haatan Holland joogta ayuu Radio Holland ku tilmaamay inay ku celcelineyso ficilladii Fildrs ee af lagaadeyneysay Islaamka iyada oo la ogsoonyahay inay horay isku xisbi u ahaayeen, sidoo kale waxa uu Radio Holland sheegay inay ka soo horjeedsatay habka Muslmiintu ay ula falgalayaan mujtamaca reer Galbeedka waxayna dowladda Holland u soo jeedisay inay xoojiso waxa ay u yeertay maan ifka si uu baddal uga noqdo Islaamka, waliba waxay intaas sii raacisay inay tiri ( dadka aan noolaan Karin Ilaahay la’aantiis waxaa u fiican Ciisaha Jecl intii ay raaci lahaayeen Muxamadka dagaalyahanka ah) waa sida ay hadalku u tiriye.

Aflagaadaddani ma aha tii ugu horreysay ee ay Haweeneydani ula bareerto Islaamka ee waxay horay uga qaybqaadatay Filim lagu caayayay Islaamka oo uu soo saare ka ahaa Fan Khuukh oo toogasho lagu dilay ka dib markii uu filimkaas soo saaray, waxayna caado ka dhigatay inay isku soo caanbixiso wax ka sheegista Islaamka oo baryahan ay isku soo sharraxaan siyaasiyiinta xagjirka ah ee reer Galbeedka.

Ayaan Xirsi waxay qaxootinnimo ku gashay Holland 1992kii waxayna sanado ka hor u wareegay waddanka Mareykanka ka dib markii la shaaca laga qaaday inay been ka sheegtay xogtii loogu aqoonsaday qoxootinamada.

Waxa sida oo kale khalad ku tilmaamay in la isku xiro ururka Alqaacida iyo Burcad Badeedda ama ururka Alshabaab iyo Burcad Badeedda.

Hadalkan ka soo yeeray wasaaradda arrimaha dibadda ee Mareykanka waxa uu wax badan ka duwanyahay hadaladdii lagu yaqaannay maamulka Mareykanka ee ku aadanna Ururka Alshabaab oo inta badan la xiriirin jiray waxa loogu yeero Argagixisada iyo ururka Alqaacida.

Lama saadaalin karo in hadalkani hordhac u yahay isbaddal laga yaabo inuu ku yimaaddo siyaasadda Mareykanka ee ku aaddan Alshabaab iyo in kale.

Gaarida iyo Rakaabkii saarnaa ee shilka uu la galey, waxaa gurmad deg dega u fidyey Maamulka Degmada Buur-Hakabo ee Ururka Al-xizbul Islami.

Dadkii dhaawacyadu ka soo gaareen, shilka waxaa la dhigey Isbitaalka Buur-hakabo, halkaas oo gurmadyo caafimaad oo kale duwan loogu qabtey.

Shilka ayaa yimid, sida wararku sheegayaan ka dib markii Darawelkii gariga wadey uu si kedisa wadada kala baxey gaariga.

Gaariga Shilka galey ayaa ka tegay Magaalada Muqdisho, waxa uuna ku sii jeeday dhanka Magaalada Baydhabo ee Xarunta Gobolka Bay.

Waxa uu shilkan qeyb ka noqonayaa kuwa soo noq noqda ee ka dhaca wadooyinka kale duwan ee Dalka, ayna ka dhashaan khasaarooyin Naf iyo Maalba leh.

C/risaaq Max’ed Nuur (Eng. Nuune) oo ah Gudoomiyaha Gobolka Banaadir u qaabilsan DKMG oo shalay galinkii dambe Saxaafada lahadlayey ayaa amar ku bixiyey in laga qaxo Xaafada Afisyoone si loo adkeeyo Amaanka Garoonka Diyaaraha.

Eng. Nuune ayaa Dadka ugu baaqay inay Fuqsadaan Dhismayaashooda isla markaana baneeyaan Hareeraha Garoonka Diyaarada Muqdisho.

Dhanka kale Maamulka Xisbul Islaam ee Gobolka Banaadir ayaa amarka ka soo baxay DKMG ku tilmaamay Barakicin cusub iyo dhibaato kale oo shacabka lagu qaxinayo.

Sheekh Ibraahim Barre Max’ed oo ah Gudoomiye kuxigeynka Gobolka Banaadir u qaabilsan Xisbul Islaam ayaa go’aankaas Cambaareeyey Islamarkaana ku hanjabay inay arinkaa ka jihaadi doonaan una gargaari doonaan Shacabka halkaa qaxa ku tagay ee la Barikacinayo sida uu hadalka u dhigay.

Geesta kale Dadka Rayidka ah ee ku dhaqan Xaafada Afisyoone ee lafaray in laga qaxo ayaa aad uga carooday isla markaana wax laga xumaado ku tilmaamay Amarka looga rarayo guryahooda.

Dadka ayaa tilmaamay inay qax ku joogeen Xaafadaas isla markaana aysan awoodin inay markale halkaa ka huleelaan.

Sarkaalka oo lagu magacaabo Sh Daa’uul Cali Xasan ahaana taliyaha Saldhiga Dhoobley ayaa dilkiisu dhacey wax yar ka dib Salaadii Cisha, waxa uuna ku sii jeediyay xilliga la dilayey gurigiisa, sida wararka lagu helayo.

Lama oga cidda iyo ujeedada rasmiga ah ee ka danbeysa dilka Sarkaalkan, balse waxa uu noqonayaa kii ugu horeeyay oo Mas’uul ka tirsan Maamulka Jubooyinka ee Al-shabab oo ka dhaca Magaalada Kismaayo.

Sh Abukar Cali Aadan Waaliga Junooyinka ee Al-shabab, oo ka Hadley dilka Sarkaalkan ayaa sheegay iney qaadayaan Howl-galo balaaraan oo lagu daba gelayo ciddii ka danbeysay dilkiisa.

Xaafadaha kale duwan ee Magaalada waxaa lagu arkayey ciidamo heegan buuxa ku jira oo baadi goob ugu jira ciddii dilka geysatey iyo sugida amaanka guud ee Magaalada.

Dawradu waxay soconeysaa 28. 03. 20100 ilaa 07. 04. 2010, Hadaba dulaabta cilmiga waxaa lagu boorinayaa in ay ka faa’iideysataan fursadaan qaaliga ah.

alwaqaar@hotmail.com

Ninkii Ilaahay Afo wanaagsan siiyo wuxuu ugu kaalmeeyay diintiisa barkeed 

Max’ed iyo Caashadii xaaskiisa ahayd labadaba waxaa ka muuqatay inay reer Banaadir khaalisa yihiin, waxayna u socdeen Hargeysa. Caasho xijaab bay qabtay, diin jacayl iyo daacadnimana waa laga garanayey, Maxamedna waa tukanayey, wuxuuna ahaa nin baarri ah, waxaase fara kulul ku hayey sigaar cabbow. Qaadka Caasho ayaa ka goysey, sigaarkana wuxuu u ballanqaaday markay Hargeysa tagaan inuu joojiyo.  

Caasho guushaas waxay ku xaqiijisay hal sano gudeheed oo ay is qabeen. Horey baa loo yiri: naago waa jabane kabto iyo kabane jabiso. Waxaa muuqata inay Caasho kabtay Maxamed. Waxaan rajeynaynaa inay hableheenu wada noqdaan kabayaal ee aysan noqon jabiyeyaal ama la jabiyeyaal. Ragga naga guursadana waxaan ka rajeynaynaa inay wixii wanaaga gabdhaha ka qaataan ee aysan ka santaagin. 

Billadda geesinimada 

Maxamed wuxuu watey qalab iyo dukumintiyo farabadan. Waxaa isoo jiitay billadgeesi la siiyey mid ka mida geesiyaashii Soomaaliyeed ee ka qaybgalay difaacii dalkeena markii Itoobiya ku soo duushay sannadkii 1964kii, billaddaas oo ka mid ahayd qalabkii uu Maxamed watey. Waxaan kaloo milicsaday luqada ku qornayd billadgeesiga oo ahayd af Talyaani qura. Waxaan is weydiiyey meeye af carabigii iyo af Soomaaligii?, waxaan kaloo is weydiiyey abbooyoow haddii maanta billado la bixin lahaa ma waxaa badan lahaa billadaha ay helayaan kuwa dalkeena Xabashida ka difaacaya mise billadaha ay helayaan kuwa dalka Xabashida ku soo hoggaaminaya?. 

Khatarta lumitaanka taariikhda 

Waxaa kaloo ii muuqatay in taariikhda Soomaaliyeed sii minguurayso oo ay badalayso taariikh goboleed iyo taariikh beeleed, horayna waxaa u hooseeyay aqoonta bulshadeenu u leedahay taariikhda islaamka. Haddii arrinku sidaa ku sii socdana waxaynu halis u nahay dhalanrog dhammaystiran ee bal arrintaa dib ha u eegto inta waxgaranaysa, kana danqanaysa danta iyo mustaqbalka ummadda. 

Hees shidow iyo hadal bilow 

Maxamed wuxuu daartay hees iyo muusiko. Waa hadalkii noogu horreeyaye waxaan ku iri: ikhyaareey waxaynu galeynaa safar dheer, wax kastana waynu la kulmi karnaa ee ma idin la qumantahay in aynu joojino dambiyada, kuna hadalno ama dhagaysano wax wanaagsan oo faa’iido adduun iyo mid aakhiro inoo leh?. Mar qura ayaa lagu jawaabay: haa, Maxamedna markii aan hadalka bilaabayba wuu joojiyey heestii. 

Al-shabaab iyo Ehlu sunne 

Intaa ka dib waxaan weydiiyey dadkii Xamar ka yimid xaalka dhabta ah ee ka jira koonfurta Soomaaliya. Maxamed wuxuu si weyn u eedeeyay Al-shabaab, Caasho oo xaaskiisa ahaydna si adag bay u difaacday, dadkii kalena qofba wuxuu arkay ama maqlay buu dooddii kaga qaybgalay. Waxaan rakaabkii u soo jeediyey inaysan wax diintooda ka mida ku nicin koox hebla ayaa samaysa ama koox heblaa diidan ee ay ka fakaraan sidii loo sixi lahaa waxa qaldan ciddii doonta ha qaladee. Waxaa lagu soo hooriyey inay nabadgalyada dhulka ay maamulaan ku dadaaleen oo tuugadii iyo kuwii dadka baadi jirey ka cesheen, salaadda iyo xijaabkana dadka amreen, mushkiladdooda u weynse ay tahay dilka dadka ay is qabtaan iyo dagaalada ay wadaad iyo waranleba la galayaan.  

Intaa ka dib waxaa la bilaabay in la is barbardhigo Al-shabaab iyo Ehlu sunne. Waxaa Ehlu sunne lagu ammaanay inay iyana amniga deegaanada ay haystaan sugeen, gaadiidka jidka marayana aysan lacag ka qaadan. Xiriirka dhaw ee Ehlu sunne la leedahay Itoobiya iyo sida ay ula dhaqmaan ciddii calaamad diimeed uga muuqato gaar ahaan indha shareerka iyo garka ayaa eeddooda ugu weyn laga dhigay. Waxaa kale oo farta lagu fiiqay inay magac u yaal yihiin oo meesha ay ku qaraabanayaan rag siyaasiyiina oo mici gamaara.  

Waxaa kale oo la muujiyey in sababaha nimanka bohosha ka riday ay ka mid tahay Al-shabaab oo markii hore camaajuujiyey, taas oo keentay inay gaalada u galaan. Gabagabdii waxaa lagu soo ebyay kuwana khimaarka ayay dumarka xijaaban ka dhigayeen, kuwana tusbaxyaday dadka ka qaadayeen!.  

Tuulooyin beeleedka madaxa bannaan! 

Waxaan soo marnay meelo laga dhisay tuulooyin, waxaana la yiri tuulo walba waxaa dhistay beel ama jifo gaara; si ay xarun u gaara oo loo yaqaan ugu noqoto. Labada islaamood iyo Ganey oo aad dadka iyo deegaanka u kala yaqaaney ayaa isku raacay inaysan tuulo dad gaarihi daganyahay magaalo noqon Karin ee ay cidla iska lugoynayaan.  

Aniga way ila qumanayd sida ay u falanqeeyeen arrintaas; waayo uma sahlana dad kooban inay deegaanka u sameeyaan mashaariicda danta guud iyo adeegyada bulshada ee loo baahanyahay. Dadka tuulooyinka degaya laftooduna kama helayaan shaqo ay ku noolaan karaan. Laakiin mushkiladdu maaha dhinaca ay ka hadlayaan ee waa ficil gooni u goosi oo jifadu ku muujinayso madax bannaanideeda. Arrintaana waxaynu ku eegaynaa qormo gaara, haddii Alle idmo.

Abu Mansuur oo Maanta Salaadii Jumcaha kadib Hadal ka jiidiyey Masjidka Nasrudiin ee Magaalada Muqdisho ayaa yiri:“Maalmahaan waxaad maqleyseen shir lagu qabtay meesha layiraahdo Imaaraadka oo laleeyahay soomaaliyaa lagaga hadlay Jihaadka ayaa lagaga hadlay oo Culimo Dad Sheeganaayo oo waliba Soomaaliya oo qaarkood aan saaka dhageystay lahaayeen Jihaad kama jiro Soomaaliya, Isbuuc ka hor waxaan dhageysanayey mid kaloo mareykan jooga oo sheekha oo Soomaali ah oo hadlaayey oo lahaa Soomaaliya Waligeedba Jihaad kama dhicin… Mashalay baad waalneedeen markaad shalay Muusa Suudi iyo Qanyare Ridey galeen aad Fadwooneyseen oo waliba Tarabuunka aad warkaas Codheer aad ka dheheyseen mise maantaad waalantihiin”.

Culimada ku nool dibada ayuu ugun baaqay inay dalka ku soo laabtaan Fadooyinkana dadka dhexdiisa ka sheegaan waxaana hadalasiisa kamid ahaa:“Xamar badankeedu waanabade guryo aan hoteelo aheyn oo lacag ku baxeyninbaad dageysaane soo laabte wadanka Imaada hadaad la heystayaal tihiin hadii kalana walaahi ilaahey diinkiisaad ka beenshegeysaan, waxa Soomaaliya ka socda waa jihad Ilaaheybaana faray hadii ay leeyihiin Yugaandheys gaalo maahan oo Buruundigu gala maahan oo mareykanka dacmiya gaala maahan oo kuwii shalay ay Ridada ku xukumeen ay leeyihiin Ridadee wey ka laabteen oo rida kuma jiraan hayimaadeen oo Mujaahidiinta dhexdooda haka dheheen hoteelada Dubai yaan laga dhihin”.

Shacabka ayuu ugu baaqay inay ka qeyqaataan Dagaalada isla markaana gacan ka geystaan arinkaan.

Dr.C/qaasim oo u waramayey Idaacada Hornafriik ee Magaalada Muqdisho ayaa si kulul uga soo horjeestay Dagaalada haatan ka socda Dalka wuxuuna tilmaamay inay dhibaatada ugu xoogan ka soo gaartay Shacabka Soomaaliyeed.

Wuxuu ku baaqay in dhinacyada Al-Shabaab, Xisbul Islaam, iyo Dowlada Sheekh Shariif u gardhigtaan waxgarad iyo Culumo aan cidna u eexaneyn xal kama dambeysana u keenaan Dadka iyo Dalka Soomaaliyeed.

C/qaasim oo arimahaa ka hadlaya ayaa yiri:“Xalku wuxuu ku jiraa hadii Nimankaas dhalinyarada sheeganaya Diin iyo Soomaalinimo leeyihiin, hadii Xisbul Islaam Diin iyo Soomaalinimo leeyahay, hadii Sheekh Shariif iyo Maamulkiisu Diin iyo Soomaalinimo leeyihiin Dadka wixii ay baabi’in lahaayeen waaba baaba’eene inta hartay siyey u badbaado garnaqida inta loo dhiibto waxgarad Soomaaliyeed oo aan Nina u eexaneyn oo ikhyaar leh oo Culumo leh oo aqoonyahan leh oo siyaasiyiin leh in layiraahdo Umada Somaliyeed wixii u dan ah anagu xabad dambe wadi meynee waa idiin dhiibnee ka taliya”.

Reergalbeedka iyo Mareykanka ayuu ku eedeeyey inay Mas’uul ka yihiin burburka iyo dhibaatada ka dhacday Dalka Soomaaliya wuxuuna sheegay inay duminta Qarankii Soomaaliyeed u adeegsadeen Jabhado kala duwan.

Bayaan ka soo baxay Wasaarada Gaashaandhiga Ingiriiska ayaa lagu sheegay in labada Askari looga Dilay Qarax ku qabsaday goob kamida Gobolka Helmand waxaana sidoo kale dhimashada Askartaas Shaaciyey NATO.

Dhimashadaas ayaa kor u qaadeysa Askarta Ingiriiska looga Dilay Afqanistan waxayna ka dhigeysaa 275 Askari inta ay sheegteen iyagu tan iyo Weerarkii Mareykanku hogaaminayey ee Dalkaa lagu asqeeyey 2001-dii.

Dhanka kale Wakaalada Wararka Australia ee marka magaceeda la soo gaabiyo loo yaqaan (IIB) ayaa ka soo xigatay Wasiirka Difaaca Dalkaas in 5 kamida Askartooda la dhaawacay kadib markii Miino wadada dhinaceeda ladhigay lagu qarxiyey Dabaabadii ay la socdeen Gobolka Ordogan ee Dalka Afqanistan.

Wasaarada ayaa sheegtay in dhaawacyada Askartaan lageeyey Qandahaar sedex kamidana ay aad halis u yihiin.