SomaliMirror

 

Axmed C/samad

alwaqaar@hotmail.com

         Dunidaan waxyaabaha ay ku socoto waxaa ka mid ah loolanka u dhexeeya ilma Aadan oo inta badan dhex mara kuwo xaq xambaarsan iyo kuwo baadil hirgalinaya. Wuxuu kaloo dhexmaraa kuwo labo baadil kala wata ama kuwo xaqii midka ahaa labo daraf ka kala haysta oo mid walba dhinaca uu hasyto mooyee kan kale shubho kaga jirto ama hawadoodu u diiday wuxu waa isku hal xaq ee isla wada qaata.

          Waxaa kale oo jira kuwo la loolamaya col aan dhab ahaan jirin ee iyaga kaliya ka dhex guuxaya ama ku mashquulsan ka gaashaamashada col jira oo laga badbadiyey ilaa loo muujiyey awoodda kaliyee kownkaan ka arrimisa!. Haddaba waxaynu qormadaan ku eegaynaa dad dhulku ciriiri ku noqday oo lagu salladay cadaw is moodsiis ah ama cadaw jira oo laga badbadiyey, kaas oo jiif iyo joogba u diiday.

Waa wada jawaasiis

           Anigaa ku iri waa jaajuus. Aduunku sidii hore maaha. Ninna ha isku aaminin. Ninka dad kuugu xiga ayaa ku iibsanaya. Waxa maqaaxiyaha shaaha ka cabbaya waa wada iyaga. Dhabarka ayay kuu wada duwayaan, dhegtana way kaa maalayaan. Ciyaalka iskoolka way wada qorteen. Qalab casri ah baa loo keenay. Adiga oo aan dareemin bay ku masawirayaan. Hadalkaaga meel fog baa laga duubayaa. Meelna looga fakan maayo. Xataa dumarkii ayay qorteen. Safka hore ayay kaaga hormarayaan. Dadka ay qorteen wadaadadaa ugu badan. Telefoonada waa la dhagaystaa. E-mailkaaga way furanayaan.

Waa lagu ogyahay, mana fakan kartid

 Meelna lagu badbaadi maayo. Ninka dhoofaya xogtiisa oo dhan waa laga sii hormarinayaa. Baasaboorka federalka isaga markaad u dhiibtid xogtaadoo dhan baa shaashada ka soo baxaysa. Meel walba camero ayaa ku rakiban. Meelo fogfog baa lagaa daawanayaa. Hawada sare dayax gacmeedyo ayaa heehaabaya. Badankoodu dhulka muslimiinta ayay ku soo jeedaan. Gurigaaga, xafiiskaaga, gaarigaaga ama meelaha aad inta badan fariisatid ayaa qalab wax kasta kaa duuba laguugu rakibayaa. Nin walba fayl baa loo sameeyay. Xogtaadoo dhan halkaasaa laga la soconayaa.

Markii la doono ayaa lagu qabanayaa. Adduunka meel aad kaga dhuuman kartid ma jirto. Airport-kii aad ka dagtid indhaha ayuu kaa sawirayaa, farahana waa lagaa qaadayaa. Xarumaha sirdoonka adduunka oo dhan baana la dhigayaa. Hadda waxay keeneen qalab casri ah oo airportyada la dhigay oo qofkii oo qaawan lagu wada daawanayo rag iyo dumar kuu doono ha ahaadee. Saacad Alle saacaday doonaan bay ku dhoofinayaan. Inaad xortahay baad isu qabtaa. Rag baad meesha u joogtaa oo kor kaa waardiyaysanaya. Waxaa dhici karta in intaasoo qof adiga kaliya mushaar kugu qaadato.

Inaad iyaga u shaqaysid iyo inaad xaaladda ka baxdid waxba kama dhexeeyaan. Meel dhexe oo lagu maadan karo ma jirto. Dadka xorriyadda isaga duulaya ee kuu muuqda ama iyagay u shaqeeyaan ama waa dad lala socdo oo ula kac loo qaban la’yahay. Markii loo baahdo ayaana jeegada la soo qaban doonaa.

Wixii la rabo ha lagugu dilo ee hadafku waa mid uun

 Arrintu jaajuusid iyo qabasho  kaliya maaha ee haddii loo baahdo waa lagu khaarajinayaa. Xabbad ha lagugu dhufto ama gaari ha lagu jiirsiiyo. Irbad sun ah ha lagugu mudo ama hawada ha laguu sumeeyo ama xaaskaaga ha laguu adeegsadoo cuntada ha kuu sumayso. Muhimmaddu waa in nafta yartaa laguu qoonsado.

Caalamkoo dhan baa la wada shaqaynaya xataa wadaadada!

Waxaani maaha wax laga gaashaaman karo. Waxaa u shaqaynahaya adduunkoo dhan. Dawladaha islaamka kulay ku tahay gaar ahaan kuwa carabta. Intay muslinimo kugu dagaan bay cadaw gacanta kuu galinayaan. Soomaalida iyada iskaba daa. Waxaan dawladaha sheeganaya waa wada shaqaale. Madaxdii dawladdii hore, askarteedii, jabhadihii mucaaradka ahaa ee Itoobiya taageeri jirtay iyo kuwii ka dambeeyayba hadda shaqo kale ma hayaan. Inta kaligood la aamini waayay baa la sameeyay kuwo ashahaado la dirir la dhoho oo iyaga toos u hoostaga oo aan maamulada loo soo marayn.

Kuwaan aad wadaadada u qabtaana shaqada ayay dhinacooda uga jiraan. Maxaad iga eegaysaa?. Ma wax aan jirin baan sheegay?. Waligaa ma is weydiisay  yaa aasaasay waxaan ururo ah oo Al Al-ta miiran ah?. Ragga hoggaamiyase miyaad ninna taariikhdiisa haysaa?. Anigaa kuu sheegayee cid kale kama dambayso!. Hadday run tahay oo ay ka soo horjeedaan maa la laayo waa iyaga maalin walba gawaarida ku wada socdee ama guryaha lagu duqeeyo?. Ma inaan lala socon baad u malaynaysaa?. Si aad hadalkayga u rumaysato bal eeg yaa sameeyay ururka Ehlu suno waljameeco?. Haddii kuwii masaakiinta ahaa oo aan af iyo ilbaxnimo kale midna lahayn qandaraas qaateen kuwaan wada jaamiciyiintaa ee reer magaalkaa maxaad ka filaysaa?. Waligaa ha ka yeelin dacwo nala wad iyo jihaad baan galaynaa; waayo waaba meelaha balaayoo dhan kuugu soo dhex dhuumanayso.

Waan tashaday

Anigu markaan arkay sida xaal yahay waxaan falankeeda qabtay sidaan ku badbaadi lahaa. Horta dhulkii la iga yaqaanay waan ka guuray, magicii iyo qabiilkiina waa iska badalay. Bakhaaradaydii iyo wixii aan hanti lahaa waan xaraashay, haddana ma ganacsado ee waan xammaashaa; waayo haddaad xoolo badan iyo muuqaal dheer yeelato ma qarsoomi kartid. Habkii iyo muuqaalkii la igu yaqaanayna waan dooriyay, sida: Khamiiska, cimaamadda, koofiyadda, garka, shaarib xiirka iyo hoosguntiga la gaabsado.  Waxaan kaloo ka takhalusay salaamu calaykum iyo mucaanaqo. Kutubtaydii qaar baan gubay, qaarna intaan magacii ka gooyay baan si qarsoodi ah masjid u geeyay.

Xataa naagtii waan furay!, ilmihiina waxaan u gaystay hooyaday oo miyi fog jirta, mana doonayo inta aan noolahay inaan arko hooyo iyo ilmaha midna; waayo ma qarsoomi kartid haddaadan ka takhalusin cid kasta oo taariikhdaadii hore wax ka ogayd iyo wax walboo lagu raadraaci karo afkaartaadii iyo dhaqankaagii hore. Walaalkay oo dibadda lacag iiga soo diri jiray faraha ayaan ka qaaday; si aan loo ogaan magacayga dhabta ah iyo meesha aan adduunka kaga sugnahay. Marka aan doonayo in aan hooyaday lacag u diro waxaan ka diraa magaalo aan ahayn taan joogo, telefoonkaygana kuma qoro; si aan cidiba ii dabagalin. Inta noloshayda ka dhiman inaan sidaas ku maato ayaan goostay. Markii aan ilaa shan sano qarsoonaado ayaan habar qudbo sireed ah meelaha ka raadsanayaa illaa haddaad gabar guursatid waa la iskaa waydiinayaaye.

Taladayda qaado

          Horta dhaqanka iyo muuqaalkaba iska badal. Dacwada iyo kitaabo akhrintana jooji; waayo kaad naarta ka badbaadi is lahayd baa ku shirqoolaya, dadkaana xaqa way arkaan ee waysan Ilaahay iyo aakhiro midna dan ka lahayn. Jamaacadu waa waxa ugu daran ee la isku dabagalo. Jawaasiista ugu badana masaajidday joogaan. Anigu jimcaha kaliyaan masjidka ku tukadaa, waliba marka salaadda la gali rabo ayaan imaadaa, gudahana ma galee bannaanka ayaan kaga xirtaa, inta aan jawaasiistu gudaha ka soo bixina horaan ka dhaqaaqaa. Ma masaajid oo dhan inaan ku tukadaad moodaysaa?. Waxaan tagaa kuwa xaafadaha ku yaal oo waliba suufiyadu tujiso.

Tan kale dhulka lagaa yaqaan isaga tag. Dibadna ha u dhoofin ee magaalooyinka leexsan ee Soomaalida mid iska deg. Haddaad qabiil iyo magac aan kaaga ahayn sheegan kartidna kaba sii fiican. Si arrintaas kuugu hirgasho muddo dhuumo oo meel aad jaan iyo cirib dhigtay ha la waayo. Adiga waan ku aqaan oo hadalkaaga af carabigaa ku badan ee arrintaas jooji oo Ingiriis ku badal. Taladaas iyo xogtaas aan ku siiyay waxaa iga keenaya abaalka aad igu leedahay iyo sida aan u jeclahay in aad badbaadid ee ninyohow dhaga-adaygii aan kugu aqaanay maanta ka soo noqo oo i yeel. Waxaan rajeynayaa in farriintaydu si wacan kuu gashay, waxaana kaa codsanayaa in aadan xogtaan ku siiyay iga faafin; maxaa yeelay waxay la mid tahay qoorgooyo!.

Xaaladdu waa xuntahaye bal hadda deg deg inoo kala kexee!

Hadda wixii aan kuu sheegayey bal indhahaaga ku arag: ninkaasi intaan meesha fadhiney labo jeer buu meesha soo maray, ishana wuu ina ku xaday. Gabar xijaaban baa iyaduna aad inoo ku soo dhawaatay, markay libirtayna wiil yar baa soo daba maray. Adigu waad iska maahsantahay, dhaqdhaqaaqa socda iyo shirqoolka kugu socda oo dhan ma dareemaysid!. Bal hadda waynu isku daahnay, waana la ina ku maqanyahaye week-ga dambe aynu isu nimaadno; si aynu aakhirka wax isu la meeldhigno. Waliba saacad iyo goob aan kuwaanoo kale ahayn inoo ka dhig.

Haddii aynu aragnay hab fakarka iyo hab nololeedka ninkaan u doortay inta noloshiisa ka hartay, taas oo rag badan la qabaan waxaynu qormada qaybteeda labaad ku eegaynaa dareenkaan iyo waxa jira, ka dibna waxaynu darsaynaa sida loo daaweyn karo

www.somalimirror.com

 Daabaco