SomaliMirror

Hanaanka world street*** hab maamulkooda qalooca

Hungurigaan hankaweyn*** hanuumtan aan xadidneynHaliilkan aan sharci joojiyo *** hal akhlaaqa laheyn

Inuu hoobanayoo *** hog madow ku dhacaayo Horeba waan u filaayee  *** ma haday noqotey????.     

Dalka Mareykanka oo lagu tilmaamo inuu yahay wadanka ugu xooga badan aduunka marka la eego dhinacyada:

 

1-     Dhaqaale – oo la tilmaamo inuu wax soo saarka aduunka oo dhan leeyahay 40%, iyo isagoo weliba ah wadanka ugu isticmaalka badan aduunku waxay soo saaraan, inta badan dhaqaalaha aduunkana xarun u ah, sidoo kale waa khasnada weyn ee dhamaan aduunku wax ku keydsado.

 

2-     Dhinaca aqoonta casriga ah (information technology)-  oo uu yahay wadanka ugu horeeya aduunka iyo:

 3-     Dhinaca militariga –  oo lagu tilmaamo wadanka haysta hubka ugu casrisan ee aduunka, ayaa waxa suuqyadiisii maaliyadeed ku dhacay uumi-bax (evaporation), kaasoo saameyn weyn ku yeelan doona labada awoodood ee kale oo ku qotoma dhaqaalaha.     

Sababaha keenay burburkan dhaqaale ayey nu is kooban ugu soo ururineynaa qormadan inagoo is-dultaagi doona dhawr kan qodob oo ah sababka saameynta tooska ah ku leh burburka suuqyada maaliga ah:

 

-         Dulsaarka (Interest) aan xadka lahayn ee uu ku saleysan yahay nidaamka maaliga ah ee mareykanku.

 

-         Ka ganacsiga deymaha iyo xooleysiga faa’iidooyin dhalanteeda ah oo aan xad lahayn.  

 

-         Suuqa xorta ah ee uu leeyaha nidaamka ra’samaaliga ah oo aan awoodi karin inuu xakameeyo, dhaqan xumada maamulka shirkadaha ganacsi ee musiibadan ku lugta leh, kaasoo ugu danbeyntii ku hoobtey boholo hadoodilaa oo layska indho tirayey.

  Ugu horeyn waxaynu dhameystiraynaa sheekadii Rooble ee aynu qeybtii 1aad ee maqaalkan ku bilownay, si aynu u fahmi karro xidhiidhka ka dhexeeya dhacdadan jahwareerka iyo isku qasanka ku keentay guud ahaan aduunka.

-ka akhri qeybtii koowaad linkigan:

http://bedercenter.net/beder8/content/blogsection/15/36/ .      Rooble iyo raadeynta suuqa guryaha    

Rooble oo guriga iibsadey bilowgii bisha March ayaa bishii August dhexdeedii waxa emailka ugu soo dhacday warqad ka timid shirkadda Farxad ku Seexo oo ay ugu sheegayso in lacagta bishan uu bixinayaa ay tahay 1350 dollar halkuu ka bixin jirey 1000 dollar, iyadoo arintana lagu sababeeyey in baanka dhexe uu kor u qaaday faa’iidada deyminta si uu u xakameeyo qiima dhaca sii kordhaya ee dollarka,  isagoo raacaya siyaasada (Tight Money) si uu u yareeyo daymaha baananka ganacsigu bixiyaan,  sidaa awgeedna shirkadu kor u qaaday dulsaarkii deynta Rooble lagu lahaa, taasina ay ku timi heshiiska u dhexeeya shirkadda Farxad ku Seexo & Rooble —. sida ku cad qodobka 25aad ee heshiiskan numberkiisu yahay 15235.

 

Rooble arintani waxa ay ku noqotey lama filaan waxaanu isla markiiba dib ugu laabtay heshiiskii, si uu u hubsado qodobkan la sheegayo ee aanu isagu weligiiba maqal, farta qodobadani ku qoran yahay oo aad u yaryar awgeed Rooble uma suuro gelin inuu si sahlan ku akhriyo, sidaa awgeed waxa uu kaashaday muraayad akhris oo xaaskiisu lahayd.

  

Rooble oo beryahan si fiican ula socday suuqa guryaha ee sida xad dhaafka ah sicirkoodu korka ugu socday aadna ugu faraxsanaa qiimaha guriisa ee sii kordhaya una arkayey faa’iido, ayey mar keliya talo ka qasantay, wuxuuna in badan ka fekeray siduu  u dabooli lahaa kharashkaa soo kordhay ee ah 350 ka doolar, wada tashi dheer ka dib waxa ay isla qaateen isaga iyo xaaskiisu in ay masaariiftooda ka gooyaan 250 dollar sidoo kalena ka jaraan 100 dollar Rooble reerkooda oo ay u diri jireen $200 doolar, 100 keliyana u diraan.

 

Sidiibaanay bishaas u fuliyeen hawshii, hase-yeeshee Rooble waalidkii oo markii horeba ka cabanayey sicir bararka maciishada, marar badana u duruuf sheegtay wiilkooda keliya ee debeda ugu maqan, ayey lama filaan ku noqotey arintani.

  Rooble bishaasi waxay u ahayd mar ay waalidkii isku buuqaan iyo mar uu telfoonkaba qaban waayo isagoo ka cabsi qaba inuu waalidkii noqdo.

Hase yeeshee Rooble markuu u adkeysan waayey qaylo dhaantii waalidkiisa  waxa uu goostey inuu bishan waalidkii u diro 300 oo dollar shirkada Farxad ku  Seexana akoonka ugu shubo 900 oo keliya, sidaasaanu yeelay.

 Si kastaba ha ahaatee Rooble mar kale waxa uu ku dhacay dabin aanu ogeyn iyo dhagar loo maleegay waxaana u soo dhacay digniin ah inuu dhowr heshiiskii lala galay kuna bixiyo lacagta wakhtigeeda iyo siday tahay, hase yeeshee dheg uma jalaqsiin waayo wax uu sameyn karaaba ma jirin, isla bishii ku xigtayna uma suurogelin inuu bixiyo lacagtii laga rabey waxaanu bixiyey $1000, waxaana ka dib loo soo direy lacag ganax ah oo lagu yeeshay kadib markuu ku fashilmay inuu si hufan u bixiyo haftada lagu heshiiyey.Ugu danbeyn Rooble waxa uu gaadhay heer uu waxba bixin kari waayo taasina ay keento in guriga laga saaro.     

Rooble hadii intaas lagaga hadhi lahaa waa fiicnaan lahayd, nasiib darrose, waxa dhacdadani ay saameyn ku yeelatey shirkadii uu ka shaqeynayey, oo ahayd shirkad soo saarta qalabka dhismaha, taasoo keentay in shirkadii wax soo saarkeedii yaraado kuna keliftay inay shaqaalaheedii dhinto (yareyso).

  

Rooble waxa uu ahaa shaqaalaha muruqmaalka ah ee gacanta ka shaqeeya si joogto ahna isu taaga khadka wax soo saarka (assembly line) ee wershada uu ka shaqeyn jirey, waxaanu ka mid noqday shaqaalihii ay saameysay shaqo dhimistu.

 

Rooble qisadiisii ma dhamaan oo raadad niyad jab ku keenay ayaa isu xig-xigay saameyn weyna ku yeeshay hab dhaqankiisa & caafimaadkiisaba, markoo awoodi waayey inuu la soo baxo masaariiftiisii gaar aheyd, iskaba dhaaf inuu waalidkii wax u diro e!!.. 

  

Qisadan oo kale waxa ay ku dhacday kumanaan qof oo Rooble la mid ah, shirkadaha guryuhuna waxa ay bilaabeen inay guri kasta oo ay soo ceshadaan xaraashaan, sidoo kale dad badan  ayaa markay arkeen qiimihii guryaha oo kor u socda bilaabey inay guryahooda iibiyaan, taasi waxa ay dhalisay in qiimihii guryuhu hoos u dhaco, shirkadihiina khasaaraan malaayiin doolar oo ay faa’iido u xisaabsanayeen oo markii horeba si waali ah guryaha loo saarey.

  

Dhinaca kale dadkii gurayaha deynta ku iibsaday ee sida habsamida ah isaga bixinayey hadba waxa laga dalbado ayaa mar keliya is arkey iyagoo gurigii ay ku iibsadeen – tusaale ahaan- $300,000 uu marayo 180,000!!!, taasoo ay arkeen in lacagta laga doonayaa aanay u dhigmin guriga ay iibsadeen, taasina waxa ay keentay iney laba daran mid doortaan:

 

1)     Inay iska wadaan lacag bixintaas oo ah lacag ka badan lacagta gurigu qiimihiisu marayo.

 2)     Inay joojiyaan lacag bixinta gurigana baanku kala wareegyo, tanbaanay arkeen inay tahay aragtida saxda ah.     Shirkado is galaaftay     

Dhibta kale ee arimahan ka dhalatey waxay ahayd in dadkii guraha iibsaday markay bixin  waayeen lacagtii haftada ahayd ee lagu heshiiyey, iney shirkadihii guryuna bixin kari waayeen lacagtii daynta ahayd ee ay ka soo deynsadeen bangiyada maal-gelinta, taasoo dhalisay in baananka maal-gelinta oo markii ay daynta bixinayeen ama shirkadaha guryaha maal-gelinayeen ceymis (Insurance)  geliyey deyntooda ay ku qamaamaan shirkadihii caymiska iyagoo doonaya in magdhaw laga siiyo khasaaraha soo gaadhay.

  

Dhinaca kale shirkadaha caymiska uma suuro gal ahayn inay markeliya wada daboolaan baahiyaha is daba jooga ah ee ku soo baxsaday ee ah baananka maal-gelint, shirkada guryaha iibiya iyo weliba qaar ka mid ah dadkii guryaha laga saarey oo dhamaantood wada doonaya in la siiyo magdhaw, sidoo kale arintan waxa ka dhashay kalsooni daro dadkii ku dhacay taasoo dhalisay in qofkastaa uu baanka ku aamini waayo keydkii u yaalay dabeedna uu codsadao in la siiyo, lacagtiisa dhigaalka ah ee baanka u taala.

 

Sababahan oo is biirsaday waxa ay keeneen inay soo baxdo ceebtii dahsoonayd ee ahayd KA GANACSIGA DEYMAHA iyo isa siinta faa’iidooyin dhalanteed ah oo aan jirin, waxaaney dhalisay in baananka ugu waaweyn aduunka, sida baanka Bearn Steams & Baanka Lehman Brothers oo in ka badan 150 sanadood ka dhex muuqday suuqyada maaliyadeed ee mareykanka, Shirkadaha guryaha iibiya sida Freddie Mac & Fannie Mae iyo Shirkadaha caymiska sida American International Group. Inc (AIG) oo dhamaantood Mareykanka ahi ay ku muusa-naabaan iney qarka u saran yihiin burbur hadaanay dawlada dhexe degdeg u badbaadin.

  

Iskusoo ururiyoo mar keliya ayaa la ogaadey in waraaqo cidla’ ah  lakala iibsanayey tobanaan sanadood, iyadoon la hayn  assets dhab ah oo ay metalayaan, sidoo kale waxa la waayey lacagtii cashka ahayd ee lagu dabooli lahaa withdrawalka ay sameeynayaan macmiishii keydku u yaalay, ee ay ka habowday kalsoonidii ay ku qabeen baananka iyo guud ahaan hay’adaha maaliga ahba.

  

Miidaamo Dhego Maleh

  

Isku yaaca ku yimi guud ahaan suuqyada maaliyadeed ee aduunka, dhirbaaxooyinka xanuunka kulul ee dhabnaaniyey dhaqaalaha, qeylo-dhaanta iska soo daba dhacaysa, dardaar-werinta xeel dheerayaasha dhaqaalaha, arimaha bulshada, caafimaadka intooda badani waxay moogan yihiin ama iska indho tirayaan waxa dheriga karka ka keenay oo ah xaqiiqada musiibadan oo ay 1400 (kun iyo afar boqol) oo sanadoon ka hor ka sii digtay aadada quraanka ah ee numberkeedu yahay  276 ee suurada al – baqarah.

  

Hadaan dhacdadan iyo kuwo badan oo ka horeeyey lagu waano-qaadanina – inkastoo aanay miidaamo dhego lahayn- waxa dhici doonta mid kuwii hore lagu ilaawo oo la yidhaahdo salaamulaahi calaa xajaaj. 

   Su’aashuse waxay tahay:    

Hanaanka Dhaqaalaha Islaamku ma buuxin karaa kaalinta Nidaamka Ra’samaaliga ah ee sii dhuun-yeedhinaya?.

  

Jawaabta kala soco qormadeena danbe

  

Waxa diyaariyey:

  Abdulqani Hussein Mohamed Al-badr.    

PhD (candidate) In Islamic Financial Engineering.

  bedercenter@gmail.com.    www.bedercenter.net.     

www.somalimirror.com

 Daabaco